ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ
ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ካብ ዝሕመያሉ ብዙሕ ኢንታታት ሓደ ዘይምኽኑይ ምርባሕ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ፍልልያተን ኮነ ተመሳሳልነተን ሕልዊ ኮይኑ ብሓባር ክሰርሓ ዘይምኽኣለን ድማ ዝያዳ ዘሻቕል መለለይአን ኮይኑ ዝጸነሐን ዘሎን እዩ። እዚ ብሓባር ናይ ዘይምስራሕ ስኽፍታ በቲ ብደገ ኮይኑ ገለን ብፍላጥ ገለን ድማ ብዘይፍላጥ በቲ ኣተሃላልወአን ዝሓምን ዝሻቐልን ጥራይ ዘይኮነ፡ እዚ ሻቕሎት በተን ውድባት እውን ተቐባልነት ዝረኸበን ንምዕራዩ ካብ ነዊሕ ግዜ ክጸዓረሉ ዝጸነሓን ዘሎን ድኹም ጐድነን እዩ። ነዚ ድኽመት ምዕራይ ናይ ኩለን ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ዘይትግበር ጭረሖ ኮይኑ ምጽንሑ ድማ ናይዚ ምስክር እዩ። “ፍልልያትና ኣወጊድናን ካለኣይ ደረጃ ኣትሒዝናን፡ ኣብቲ ንህዝብና ድሂኹ ንሃገርና ደዊንዋ ዘሎ ዲክታተር ናይ ምውዳቕ ህጹጽነት ሓደ ዝገብረና ንኡስ ፕሮግራም ብሓባር ንስራሕ” ኢልና እንእውጅ ብዙሓት ኢና። ኣካል ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና ጌርና እነስፍሮ’ውን ከምኡ። እቶም ነዚ ዝኣወጅናዮ ከነተግብሮ ብቕንዕና እንተግህከ ክንደይ ኢና? ግና ዘዛርብ እዩ። ምጭራሕ ብዘይ ተግባር ከኣ ትርጉም የብሉን። ኣብዚ መዳይ ናይ ክሳብ ሕጂ ድኽመትና ተቐቢልና ንምእራሙ እንቃለሰሉ እምበር እንሓብኦ ኣይኮነን።
ምሕዝነት፡ ኪዳንን ባይቶን መስሪትካ ንምዕዋት ዝተኻየደ ጻዕርን፡ ከምኡ’ውን ብኽልተን ሰለስተን ኣርባዕተን … ወዘተ ውድባት ክካየዱ ዝጸንሑ ልፍንታዊ ምቅርራባትን ፈተነታትን፡ ብውሕዱ ብሓሳብ ንኣገዳስነት ብሓባር ምስራሕ ዝህብኦ ቦታ ዕዙዝ ምዃኑ ዘርእዩ ፈተነታት እዮም። እዚ ፈተነታት’ዚ ዘተባብዕ ነይሩ ከብቅዕ ክሳብ ሕጂ ካብ ኩሎም ፈተነታት ዳርጋ ኩሎም ክፍጸም ዘይምኽኣሎም ከኣ ዘሕዝን እዩ። ብዘይተፈጸሙ ፈተነታት ምሕዛን ናይቲ መስርሕ መወዳእታ ስለ ዘይኮነ፡ ሕጂ እውን እቲ ፈተነታት ቀጻሊ’ዩ ዘሎ። ክሳብ ኣብቲ እንደልዮ በሪኽ ቦታ እነብጸሖ ከኣ ክንቅጽሎ ኢና። ናይዚ ቀረባ ግዜ ተመኩሮ ዓውደ-መጽናዕቲ ፍራንክፈርትን ኮንፈርንስ ሃገራዊ ምምኽኻር ናይሮብን ከኣ ናይ’ቲ ከይተሓለልካ ዝፍተን ዘሎ ቀጻሊ ኣብነት ቃልሲ’ዩ። ህላወ ብዙሓት ሰልፍታት፡ ውድባትን ማሕበራትን ብኣና ዝተጀመረ ኣይኮነን፡ ግን ኣባና ዝያዳ ጐሊሑ ዝረአ ዘሎ ሕጽረት፡ ብፖሊሲ ብዙሕነታዊ ሓድነት ተማእዚዝና ብሓደ ክንገጥም ዘይምብቃዕና እዩ።
ስለዚ እቲ ቀንዲ ኣፍደገ ለውጢ ብውሽጢ እምበር ብግዳም ስለ ዘይክፈት፡ ንዝጅመር ሓባራዊ ተበግሶ ይብዝሑ ይውሓዱ ንምዕዋቱ ዝውስኑ እቶም ኣንቀድቱ ኤርትራውያን እዮም። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና፡ እቶም እቲ ሓባራዊ መስርሕ ክጸልዎም ዝኽእል ዝተረፉ ውድባት ይኹኑ ማሕበራት ናብቲ ዝኸይድ ሓድነታዊ መስርሕ ተጽዕኖ ክህልዎም ዘይተረፍ ኮይኑ፡ ግምታት ክወሃቦ ቅኑዕ’ዩ። ኣብ ደንበ ተቓውሞና ዝተወሰና ውድባት ብሓባር ንምስራሕ ወይ መሊእካ ንምስማር ዝፍጠር ዓቕሚ ረብሓኡ ኣብተን ተዋሳእቲ ፖለቲካዊ ኣካላት ጥራይ ተገዲቡ ዝተርፍ ዘይኮነስ፡ ነቲ ወርትግ እንሓልሞ ግና ክሳብ ሕጂ ዘይበጻሕናዮ ናይ ኩልና ዘተኣማምንን ቀጻልን ኣንብሎ ጽላል ክንበጽሕ ዘይምኽኣልና’ዩ። እዚ ተደላዪን ንጽዕተሉ ዘለናን ሓባራዊ ግንባር፡ መተካእታ ህግደፍ ክኸውን እንተበቒዑ ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን። ካብዚ ተበግሶ’ዚ ብምንቃል’ውን፡ ገለ ዝተወሰና ውድባት ጥራሕ ዝወስዳኦ ተበግሶት ኣድማዕነቱ እኹል ኣይኮነን። ነዚ ንናይ ለውጢ ሓይልኻ ዝድርዕ ተበግሶ ምንኣድን ምትብባዕን ይትረፍ’ሞ፡ ሓደሓደ ንምዕንቃፉ እንሃልኽ ምህላውና ስንፍናናን ስስዐናን ካብ ምቅላዕ ሓሊፉ ሜዳ ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ ዘለምልም እዩ’ሞ ከነስተብህለሉ ይግበኣና። ብመንጽር እዚ ንተበገሶ ፍራንክፍርትን ናይሮብን ከነዕኩኾን ከነተባብዖን እዩ ዝግበኣና።
ነቲ ብዙሓት ብቑጽሪ ጥራይ ዘይኮነስ ብዙሕነትና፡ ብእምነት፡ ብጀኦግራፍያዊ ኣሰፋፍራ፡ ብዕድመን ተመኩሮ ቃልስን፡ ብብሄራዊ ስምዒትን ብፖለቲካዊ ኣረኣእያን ብዘንጸባርቕ ኣገባብን ብሓባር ዘስርሕ ቀጥዕን ሰፊሕ ጽላል ምምጻእ ቀሊል ኣይኮነን። ነዚ ንምዕዋት ብምዕራፋት ዝተኸፋፈለ ቅርጥው ግና ድማ እኹል ግዜ ምሃብ ኣድላይ እዩ። ጸዋራት፡ ሓላፍነታውያን፡ ብናተይ ጥራይ እዩ ቅኑዕ ዘይዓወሩ፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ዘቐድሙ፡ ከዕውትዎ ንዝደልዩ ነገራት ዘነጸሩን ምስ ዓቕሞምን ከባቢኦምን ዘገናዝቡ፡ ካብ ጸቢብ ፖለቲካዊ ኩዳ ወጺኦም ናብ ኩነታት ህዝቢ ዝቋመቱን ተዋሳእቲ ከኣ የድልዩ። እዚታት ኣብ ዘይተማለኣሉ እዚ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ጓሲኻዮ ክሕለፍ ዘይከኣል፡ ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽ ምዃኑ እንኣምነሉ ጽላል ግቡእ መስርሑ ሒዙ’ምበር ብኣቋራጭ ክረጋገጽ ኣይክእልን እዩ። እዚ ንብዙሓት ኣከኣኢሉ ብሓባር ዘቃልስ እሞ ክንፈጥሮ ንቃለሰሉ ዘለና ናይ ሓባር መድረኽ፡ ምናልባት ብሓደ ንግሆ ኩልኻ “ሆ” ኢልካ ትድኩኖ ዘይክኸውን ይኽእል። እቶም ዝፍልሙ ውሑዳት ኮይኖም እቶም ዝፍጽሙ ግና ብዙሓት ክኾኑ ይኽእሉ። ናትና ናይ ናጽነት ቃልሲ ኣጀማምራን ኣፈጻጽማን ተመኩሮ ዘርእየና እውን ከምዚ እዩ። ናይ ብዙሓት ወገናት ናይ ቃልስን ዓወትን ታሪኽ እውን በዚ ውሑዳት ኮይንካ ጀሚርካ ብዙሓት ኮይንካ ኣብ ዓወት ምብጻሕ ዝቃነ እዩ። እቲ ብውሑዳት ዝተጀመረ ናይ ብዙሓት እንዳኾነ ንክዓቢ ግና በቶም ናይ መጀመርያ መድመድቲ ኮነ በቶም ድሒሮም ክሳተፍዎ ዝግበኦም ኣካላት ክኽፈል ዝግበኦ መስዋእቲ ኣሎ። እቶም ናይቲ ተበግሶ ፈለምቲ፡ ካብ “ንሕና ስለ ጀመርናዮ ንሕና ጥራይ ኢና ኣብ መወዳእታ ነብጸሖ” ዝሕመረቱ ጸቢብነት ክወጹ ይግበኦም። ዝጐድሎም ሓይሊ ከም ዘሎ ተረዲኦም፡ ዝበዝሕሉን ዝሕይልሉን እምበር ነቶም ምስኦም ዘይጀመሩ ዝቐጽዕሉ ዓጋቲ መርበብ ክዝርግሑ ኣይግበኦምን። እቶም ብባዕላዊ ድዩ ብወድዓዊ ምኽንያት ኣብቲ መጀመርታ ኣካል’ቲ ተበግሶ ዘይኮኑ ኣካላት ድማ፡ መዓስ፡ ብመንን ኣበይን ተወጢኑ ብዘየገድስ ጽባሕ ኣካሉ ከም ዝኹኑ ተገንዚቦም ንድኽመታቱ እንዳኣረሙን ርትዓዊ ነቐፈታ ኣንዳሃቡን፡ ነቲ ኣውንታዊ ጐድኑ ድማ ብፍትሓዊ ናእዳን ምትብባዕን ከሰንይዎ ይግበኦም። እዚ ኣገባብ’ዚ ብሓባር ናይ ምቅላስ ቅሩብነት እንተልዩካ፡ ፈቲኻ እትኽተሎ ጸሊእካ ድማ እትሕሰሞ ዘይኮነ ግድን ክትስዕቦ ዘለካ ሓላፍነታዊ ኣካይዳ እዩ። ኣብ ናይዚ ቀረባ ተበግሶ ፍራንክፈርትን ናይሮብን ዝወዓሉን ዘይወዓሉን ወገናት ክኽተልዎ ዝግበኦም ኣተሓሕዛ’ውን ካብዚ ውጻኢ ክኸውን የብሉን ዝብል እምነት ኣለና።
እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ፡ ኩልኻ ብዜግነት ኤርትራውያን፡ ብፖለቲካዊ ሚዛንካ ኣንጻር ህግደፍ፡ ብዕላማ ኣብ ክንዲ ህግደፍ ብዝህዝቢ ዝምረጽን ብሕገ-መንንግስቲ ዝቕየድን ብዙሕነት ዝጸውር ስርዓት ክትምስርት እትተግህ እንዳሃለኻ፡ ኣምበርዶኸ ናይ ሓባር ዕላማ ኣለና እዩ ክሳብ ዘብል፡ ሓደ ኣጋጣሚ ወይ ናይ ሓባር ፖለቲካዊ መጋባእያ ክፍጠር እዩ ክበሃል እንከሎ፡ ጌና ብዛዕባ ምንታይ ከም ዝዛረብን ኣብ እንታይ ውሳነ ከም ዝብጻሕን ከይተፈልጠ ንዘይምስታፍካ ምኽኑይ ክትገብር ክትብል ዝፍጠር ዓንቃፊ ደሮና እዩ። ገለ ወገናት ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ገለ ዘይትገብሩ ይብሉኻ። ንኣብነት ብሓባር ዘስርሕ ናይ ለውጢ ሓይልታት ጽላል ከም ምፍጣር። ደሓር ምስተበገስካ ድማ ኣብ ክንዲ “ኣጆኻ” ዝብሉኻ፡ ተጻባእትኻ ይኾኑ። ሽዑ ከኣ እዩ “ኩሉ ወዮ” እምበር ኮይኑ ክትብል ዘገድደካ። ካብ ተመኩሮና ተማሂርና፡ ንህልዊ ኩነታትናን ከባቢናን ኣብ ግምት ኣእቲና ነዚ ንዕዘቦ ዘለና ብሓባር ናይ ምስራሕ ንቕሎታት ከኣ ከነመጉሶን ክንስዕቦን ይግበኣና።
2 ታሕሳስ 2015
ሰባት ኣብ ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ መዳያት ኩሉ ግዜ መጻኢ ዝሓሸ ክኾነሎም ምጽባዮምን ምብሃጎምን ዝተለምደ እዩ። እዚ ድሌትን ባህግን ናይ ግሎም ጥራይ ከም ዘይኮነ ስለ ዝፈልጡ ድማ ምስቶም ከም ናቶም ድሌትን ባህግን ዘለዎም ወገናት ክደላለዩ ናይ ግድን እዩ። ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ከም ድሌቶም ድሌት ዘለዎም ወገናት ምድላይ ድማ ነቲ ኩሎም ዝደልይዎ ብሓባር ከዕውትዎ ቅኑዕ ኣገባብ ምዃኑ ስለ ዝግንዘቡ እዩ። እቲ ካልእ ናይዚ ምስጢር ድማ ካብ በይንኻ ኮይንካ ሓቢርካ ዝያዳ ዓቕምን ድምጽን ክፍጠር ስለ ዝከኣል እዩ። እቲ ምቅርራብ ናይ ቀጻልነቱ ውሕስነት ዝኸውን ዝምረሓሉ ሕግን ስርዓትን እንተዘይሃልይዎ ከምዘይዕወት ስለ ዝፈልጡ ከኣ ነዚ ብዘረጋግጽ ኣገባብ ክስርዑ ወይ ክውደቡ ይግደዱ። ከከም ምርጫኦም ናይ ውድብ፡ ሰልፊ ወይ ካልእ ስያመ ይሕዙ። እዞም ዝወደቡ ኣካላት ካብ ህዝቢ ዝፍጠሩ ኣብ ህዝባዊ ባሕሪ ዝነብሩ ብዓሳ ዝምሰሉ እዮም። ዓሳ ብዘይባሕሪ ክነብር ከም ዘይክእል እዚ ውዳበታት እ’ዚ’ውን ብዘይ ህዝቢ ክነብር ኣይክእልን እዩ።
ውዳበ ሓይሊ እዩ ጥራይ ዘይኮነስ ብዘይ ውዳበ ክመጽእ ዝኽእል ለውጢ እውን የለን። ለውጢ ዝብህግ ግና ድማ ወሳንነት ውዳበ ዘይኣምን ኣካል እንተኾይኑ ነቲ ዝጭረሓሉ ለውጢ እውን ከረጋግጾ ፈጺሙ ኣይክእልን እዩ። ውዳበታት፡ ውድባት ይኹና ሰልፍታት ከምኡ’ውን ማሕበራት ነቶም ሕግታተን ተቐቢሎም ኣብ ትሕቲአን ዝተወደቡ ኣካላት እምበር ንህዝቢ ዝውክላሉ ሕጋዊ መሰል የብለንን። ንህዝቢ ኣይውክላን ማለት ግና ዝቃለሳሉ ዕላማ ነቶም ውሱናት ኣባላት ውድብ ወይ ሰልፊ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ ናይ መላእ ህዝቢ ኩለመዳያዊ ረብሓ ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ። እዚ ንረብሓ ህዝቢ ኣብ ግምት ዘእተወ ማለት ግና ከከም ባህሪ ናይቲ ውዳበ ክሰፍሕን ክጸብብን ይኽእል። ኩሉ ውዳበ ባህጊ ናይ ህዝቢ ከማልእ ዝተሰለፈ እዩ ማለት እውን ኣይኮነን። ህዝቢ ዝውጽዑ ሓይልታት እውን ጸረ-ህዝቢ ዓቕሚ ንምጥራይ ክውደቡ ናይ ግድን እዩ። ብዘይ ውዳበ ዝፍጠር ሃናጺ ኮነ ኣዕናዊ ዓቕሚ ምፍጣር ስለ ዘይከኣል።
ኣብ ደንበ ተቓውሞና ሓሓሊፉ ካብዚ ዘይተወገነ ኩነታት ከም መዋጸኦ ተባሂሉ ካብ ዝቀላቐል እሞ ክትቅበሎ ዘጸግም ሓሳባት ሓደ ኣብ መንጎ ኣድላይነት ውደባን ግደ ህዝብን ዘሎ ዝንቡዕ ሚዛን እዩ። እቲ ንውድባትን ሰልፍታትን ሓሚቐን ብዝብል ዝወርድ በሊሕ ነቐፈታ ሓደ እዩ። እዚ ኣበሃህላዚ ዝጐድሎ ፍትሓውነት’ኳ እንተሃለወ፡ መሰረታዊ መሰል ምውዳብ ከም ሓጥያት ክውሰድ እንከሎ ከኣ ብዝያዳ ፍትሓዊ ኣይኮነን። ኣብ እቲ ውድብ ድዩ ሰልፊ ዘርኣዮ ድኽመት ምዝራብን ምንቃፍን እንተኾይኑ ጽቡቕ እዩ። ብፍላይ እቲ ነቐፈታ ምስ መተካእታኡ ክኸውን እነክሎ ድማ ዝያዳ ሃናጽን ንቡር ኣካይዳን ይኸውን። ንቁልቁል ዝኣፉ ውድባት ውድባት ስለ ዝኾና ጥራይ ንህዝቢ ጠሊመነኦን ኣግዲዐነኦን ምባል ግና ኣይኮነንዶ ክትቅበሎ ክትሰምዖ’ውን ዝስርንቕ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዝገደደ ድማ፡ ንህዝቢ ኣንጻር ውድባት ንክለዓል ምጽውዑ ደለይቲ ለውጢ መፍቶ ወጻዕቲ ንክኾኑ ኣፍደገ ዝኸፍት ምዃኑ እዩ። እዚ ነቐፈታ ፍትሓዊ ንክኸውን ቅድሚ ኩሉ ካብቲ ብጉልባብ ውድባት ንጥዑይን ንሕሙምን ኣብ ሓደ መጉእ ምውቃጥ ክወጽእ ኣለዎ። ደሓር እቲ ንውድባት ብዘይወዓለኦ ገበን ምኽሳስ ካብቲ ንዓኣተን ዝጐድኦ፡ ነቲ ከሳሲ ካብ መስመሩ ኣውጺኡ ዘህውትቶ ምዃኑ እዩ እቲ ዝያዳ ሓደገኛ። ከም ኣብነት ንምጥቃስ ዝኣክል ኣብዚ ቀረባ እዋን ሓደ ነዚ ብዝመሳሰል፡ “ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ እተን ኣባላቱ ዘይነበራ ውድባት እየን ኣፍሪሰነኦ” ዝሕመረቱ ሓሳብ ኣንቢብና። እቲ ከሳሲ ቅድሚዚ “እቲ ባይቶኸ ካብ መጀመርታኡዶ ኣብ ዘይፈርስ ባይታ ተደኲኑ ነይሩ?” ኢሉ ተዝሓትት ኣዝዩ መመልከዓሉ ነይሩ። ባይቶ ከም ሓደ ፖለቲካዊ ጽላል ኣብ ውድድር ክነብር ግና ባህርያዊ እዩ። ካብ ተወዳደርቲ ሓደ ክስዕር እቲ ካልእ ክሰዓር ግና ውሁብ እዩ። እንተ ክትስዕር ወይ ክትሰዓር ዝውስን ከኣ ውሽጣዊ ኩነታትካ እዩ።
“ህዝቢ ንውድባት ከይተጸበየ ንፖለቲካዊ ጉዳዩ ባዕሉ ክሕዞ ኣለዎ” ዝብል ኣበሃህላ ዕድሜኡ ነዊሕ እዩ። ጽቡቕ ድማ እዩ። ካብቶም ብድፉኑ ንህልዊ ውዱብ ሓይልታት ኣምሪሮም ዝቃወሙ ወገናት ክመጽእ እንከሎ ግና ትርጉሙ ኣይርደኣካን እዩ። ማለት ህዝቢ ጉዳዩ ባዕሉ ይሓዝ ማለት ኣብ ገገዝኡ ኮይኑ ንህግደፍ ይራገም ማለት ከምዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ብተረደኦና ህዝቢ ንጉዳዩ ባዕሉ ይሓዞ ማለት፡ ነቲ ኩነታት ከምቲ ዝደልዮ ገይሩ ክውግኖን ከመሓድሮን ይግባእ ማለት እዩ። ዝያዳ ክበርህ እንከሎ ድማ ትርጉሙ እቲ ዝብህጎ ለውጢ ባዕሉ ከረጋግጾ ኣለዎ ማለት እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እዚ ድማ ብዘይካ ተወዲብካ ሓይልን ዓቕምን ብምፍጣር ብኻልእ ኣቋራጭ መንገዲ ከቶ ኣይመጽእን እዩ። ስለዚ ንህዝቢ ውድብ ይኹን ሰልፊ ኣየድልን እዩ ኢልካ ካብ ምጉስጓስ ናትካ ውድብ ፍጠር እንተኾይኑ እቲ መጸዋዕታ ዝንጸግ ኣይኮነን። እቲ ውደባ ብታሕቲ ይጀመር ብላዕሊ ከኣ መዕቀኒኡ እቲ ዝምስረተሉ ፖሊሲ እዩ ክኸውን። ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ከምኡ እውን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝመላለስ ናይ ርክብ መስመራት ክህልዎ ድማ ናይ ግድን እዩ። እቲ ምውዳብ ነዘን ነብሰን ወዲበን ምስ ኩሉ ድኽመታተን ዝቃለሳ ዘለዋ ውድባት ምቅዋም ዓሊሙ ዝብገስ ዘይኮነስ፡ ንሳተን ክገብረኦ ዘይከኣላ ንምግባር እንተኾይኑ ጸገም የብሉን። እዚ ማለት ድማ እተን ተወዲበን ኣብ መድረኽ ቃልሲ ዘለዋ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ዘይሰለጠን ውድባት ካብቲ መድረኽ ይተኣለያልና ዘይኮነስ፡ ካብቲ እትነቕፎ ኣካይደአን ዝሓሸ ርኢቶ ሒዝካ ምውድዳረን እዩ እቲ ቅኑዕ ክኸውን ዝግበኦ።
ሓደ ነገር ክበርህ ዝግበኦ፡ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ፡ ክሳብ ሕጂ ከም እንፈልጦ ዝኾነት ውድብ፡ ነቶም ብውሽጣዊ ቅዋማ ክቕየዱ፡ ቅሩባት ዝኾኑ ኣባላታ እምበር ናይቲ ምስኣ ዘይተወደበ ህዝቢ ወኪል እየ እትብል የለን። ምናልባት ግና “ርኢቶይ ንድሌት ህዝቢ ዘንጸባርቕ እዩ፡ እሞ ህዝቢ ምሳይ ይሰልፍ” ኢልካ ምጽዋዕን ምልዕዓልን እንተኾይኑ ንቡር እዩ። ነዚ መጸዋዕታ ተቐቢልካ፡ “ሕራይ ኣብ እዚ ውድብዚ ኣለኹ ወይ ድማ የለን እዚ መትከላቱ ንባህገይ ስለ ዘየንጸባርቕ ምርጫይ ካልእ ውድብ ወይ ሰልፊ እዩ” ናይ ምባል መሰሉ ከኣ ሕሉው እዩ። ግዜኡ ኣኺሉ፡ እዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ህዝብን ውድባትን ዘሎ ዓለባ ሳሬት ምስተቐንጠጠ ውድባት ነናተን ምርጫ ሒዘን ናብ ህዝቢ ክቐርባ እየን። ናይ ህዝቢ ተቐባልነት ንክረኽባ ድማ ክጽዕታ እየን። እዚ ኣብዚ እዋንዚ ዝካየድ ዘሎ ጐስጓስ ከኣ ነቲ ናይ ሽዑ ነጻን ሰላማውን ናይ ርኢቶታት ውድድር መንጸፍ እዩ። ኣብቲ መድረኽቲ፡ ህዝቢ ብዝወስዶ ምርጫ እሞ ድማ ብሕገመንግስታዊ ውሕስነት ርኢቶኣ ተቐባልነት ዝረኸበ፡ ውድብ፡ ሰልፊ ወይ ግንባር ኣፋ መሊኣ ወኪል ህዝቢ እየ ክትብል እያ። ህዝብን ዝተሳዕራ ውድባት ከኣ ክምእዘዝዋ ክግደዱ እዮም። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ኣብዚ ዘለናዮ እዋን እውን ብዛዕባ ህዝቢ ብመን ይውከል ጌጋታት ኣይረአን ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ ግዜ ምምስራት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ፡ ንምምቕራሕ መሪሕነት ኣብ ዝምልከት ካብቲ ጠቕላላ መናብር 60% ብመንገድ በርገሳዊ ማሕበራት ኣቢልካ ንወከልቲ ህዝቢ ክወሃብ። 40% ድማ ንወከልቲ ውድባት ክወሃብ ይበሃል ነይሩ። “ውድባትን ንህዝቢ ዘይውክላሉ በርገሳዊ ማሕበራት ከኣ ወከልቲ ህዝቢ ዝኾናሉ ደኣ ከመይ እዩ?” ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ከም ዝነበረ ከኣ ዝዝከር እዩ። ብሓቂ ከኣ ውሱናት ብናቶም ድሌት ዝመስረትወን ማሕበራት’ውን ወከልቲ ህዝቢ ክኾና ኣይክእላን እየን። ንውድባት ”እንታይ ገይረን?” ኢልካ ምሕታት ጽቡቕ እዩ። ግና ድማ “ኣነኸ እንታይ እገብር ኣለኹ?” ብዝብል ክጅመር እንከሎ እዩ ኣድማዒ ዝኸውን።
23 ሕዳር 215
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ
ኣብዚ ዝሓለፈ ራብዕቲ (13-14 ሕዳር 2015) ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማ ፍራንክፈርት፡ ኣብ ሓደ ታሪኽዊ ኣዳራሽ ንኤርትራ ዝምልከት ዓውደ-መጽናዕቲ ተጋቢኡ ነይሩ። ነቲ ዓውደ-መጽናዕቲ ዝወደበ፡ ምስጋና ዝግበኦ ጀርመናዊ ትካል መጽናዕቲ ፈልስበግ ይበሃል። ኣብዚ ዓውደ መጽናዕቲ፡ ሓያሎ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን፡ በርገሳዊ ማሕበራትን ብውልቆም ክዕዘቡ ዝተዓደሙ ኤርትራውያንን ተሳቲፎም ነይሮም። እዚ ዓውደ-መጽናዕቲ ዝዘተየሎም ዛዕባታት፡ በቲ ሓደ ወገን ህልዊ ኣሰካፊ ኩነታት ኤርትራ ዝዳህሰሱ ክኾኑ እንከለዉ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ “ኣብ መጻኢት ኤርትራኸ እንታይ ይገበር?” ዝብል ሕቶ ኣብ ምምላስ ዝዓለሙ ጉዳያት እውን ኣልዒሉ’ዩ።
ብዛዕባዚ ንክልተ መዓልታት ዝተኻየደ ዓውደ-መጽናዕቲ፡ ከሎ ጌና ከይተጋበአ ጀሚሩ ብዙሓት ሕቶታት ክለዓሉ ጸኒሖም እዮም። ብመንጽር’ቲ ዝሓለፍናዮ ምትእምማን ዝተሓረሞ ተመኩሮ፡ ኣብ ከምዚ ንነብሮ ዘለና ህሞት፡ ሓደ ጉዳይ እንተተቐልቂሉ፡ ሕቶታት ምልዓል ዝተለምደ እዩ። እቶም ሕቶታት እቲ ዓውደ-መጽናዕቲ ንዝተጋበኣሉ ቦታ፡ ንኣመራርጻ ተሳተፍቱ፡ ንመንነት እቲ ወዳቢት ትካልን እቲ ፍጻመ ዝተኻየደሉ ግዜን ዝምልከቱ እዮም። ነዞም ሕቶታት ንምምላስ ዝኾነ እዚ ጉዳይ ዝምልከቶ ኤርትራዊ ናቱ ግምት ክህብ ይኽእል እዩ። እቲ ውዱእ መልሲ ዝህብ ግና እቲ ዝዓደመ ኣካል እዩ። ንኣብነት ነቶም ተሳተፍቲ በየናይ መለክዒ መሪጽዎም ዝምልከት መልሲ ንተዓዳማይ ዘይኮነስ ንዓዳማይ ዝምልከት እዩ። በቲ ኮነ በዚ ግና እዞም ዝተላዕሉ ጉዳያት ስለምንታይ ይለዓሉ’ኳ ተዘይተባህለ እቶም መሰረታውያን ዛዕባታት ንሳቶም ኣይኮኑን። ቀንዲ መንቀሊኦም ከኣ እቲ ኣብ ሕድሕድና ሳዕሪሩ ዘሎ ዘይምትእምማን ምዃኑ ንጹር እዩ። “ብተመን ዝተዳህለስ ብልሕጺ ሰንበደ” ስለ ዝኾነ።
ኣብዚ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኣበይን ብመንን ተላዒሉ ብዘየገድስ፡ እቲ ኣብቲ ዓውደ-መጽናዕቲ ዝተላዕለ ጉዳያት “ክሳብ ክንደይ ኤርትራዊ እዋናዊ ዛዕባ ነይይሩ?” እዩ ክኸውን ዝግበኦ ዝብል ሚዛናት ምሃብ ዝሓሸ ኣዩ። እቲ ዛዕባ ዋላ’ኳ ብውሱናት ተሳተፍቲ ተተዘተየሉ ክሳብ ክንደይ ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝንባለን ሻቕሎትን ኣብ ግምት ኣእትዩ እዩ እቲ ግቡእ ቆላሕታ ክወሃቦ ዝግባእ ነጥቢ። ደሓር ኣብ ክንዲ ንመሰረታዊ ትሕዝቶ ናይቲ መጋባእያ፡ ኣፈጻጽማኡን ኣመራርጻ ተሳተፍቱን ዝኣመሰሉ ተክኒካዊ ዛዕባታት፡ ጽልዋ’ኳ እንተሃለዎም፡ ንዓኣቶም ጥራይ ንቕድሚት ምምጻእ ክሳብ ክንደይ ከም ዝሃሰየና ተመኩሮና ዝምስክሮ እዩ። ኣብ ሓደ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ፡ “ስለምንታይ ጉዳይ ስምረት ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ይዝተየሉ” ዝብል ክርክር ዘኽፈለና ዋጋ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ጉዳይና ሰፊሕ ኣእምሮን ነዊሕ ጉዕዞን ዘድልዮ ምዃኑ ኩልና ዘይንክሕዶ እዩ። ብመንጽር እዚ ተበግሶ ፍራንክፈርቲ ናይ ሓደ ጉዕዞ መጀመሪ እምበር ናይ ሓደ ምዕራፍ መዛዘሚ ኣይኮነን። ስለዚ እቶም ኣብዚ ዓውደ-መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ወገናት፡ ንመጻኢ ንናይ ብዙሓት ተሳትፎ ኣፍደገ ንምኽፋት ክጽዕቱ፡ እቶም ትማሊ ዘይነበሩ ድማ ኣብ መጻኢ ክሳተፉ ቅርቡነቶም ከርእዩ እዩ ዝግበኦም። ማለት፡ ሎሚ ካብ ትማሊ፡ ጽባሕ ድማ ካብ ሎሚ ዝሓሸ ክኸውን ከም ዝግበኦ እንዳ ብናን ንቕድሚት እንዳማዕደናን ኢና ክንጐዓዝ ዝግበኣና።
ዓውደ መጽናዕቲ ፍራንክፈርቲ ዝነበሮ ግሉጽነት ሓደ ብልጫኡ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዮም ድማ ተሳተፍቲ ንፖለቲካዊ እምነቶም ዘነጽር ሓጸርቲ ሓባሪ ጻብጻባት ምስ ኣቕረቡ፡ ብክታም ዓሰርተ ወከልቲ ተስተፍቲ ፖለቲካዊ ውድባትን በርገሳዊ ማሕበራት ኣሰንዮም፡ ኣብ ከመይ ዝኣመሰሉ መረዳድኢ ነጥብታት ከም ዝተሰማምዑ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኣወጁ። ኣብቲ ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ 10 መረዳድኢ ነጥብታት ከይኣተኻ “ንሕና ሰብ ናይ ሓባር ሃገራዊ ዋኒን ኢና። እቲ ፍታሕ ከኣ ኣብ ውሱናት ዘይኮነስ ኣብ ኩልና እዩ ዘሎ።” ኢልካ ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ከፍ ምባል፡ መሰረታዊ መፍትሒ ንጉዳይና ኣብ ምርካብ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። “ንተኣከብ ሽዑ ምኽሪ ክርከብ” ከም ዝበሃል። በቶም ኣብዚ መጋባእያ’ዚ ዘይወዓሉ፡ ብመልክዑ ዝተፈልየ ኮይኑ፡ ካብ ኤርትራዊ መስመር ከይወጸ በብኹርናዑ ዝካየድ ተመሳሳሊ መገባእያ’ውን ተመሳሳሊ ክብደት ክወሃቦ’ዩ ዝግባእ። ስለምንታይ ጽባሕ እቲ ንኹሉ ዝዕግብ ፍታሕ ካብዚ በብኩርንዑ ዝግበር ተበግሶታት እዩ ክውህለል።
ኣብዚ ዓውደ መጽናዕቲ ተበጺሖም ዘለወ ሓፈሻዊ መሰማምዒ ነጥብታት መብዛሕትኦም ሓደስቲ ስለ ዘይኮኑ “እንታይዶ ሓድሽ ጉዳይ መጺኡ እዩ” ከም ዝበሃል ፍሉጥ እዩ። እዚ ኣበሃህላ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብሓሳብ ተሰማሚዕካ ከተብቅዕ ኣብ ተግባር ናይ ምጉርባስ ተመኩሮና ዝመጸ እዩ። እንተኾነ ንሕና ”ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝፈሸልናዮ ሎሚ’ውን ክንፈሽል ኢና” ዝብል ጽልሙት ዘይኮነስ፡ “ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍሽለታትና ተማሂርና ካብ ሕጂ ንድሕሪትስ ኣይክንፈሽልን ኢና” ዝብል ትስፉው እምነት ኣሕዲርና፡ ነዚ ስምምዕና ናብ ምትግባር ገጽና ብናህሪ ክንምርሽ ይግበኣና። ንፍሽለት ሓደ መዓልቲ ስዒርና እነወግዶ እምበር፡ ከም መናብርትና ጌርና ክንርዕሞ ኣይግበኣናን’ዩ።
ካብቲ ዓውደ መጽናዕቲ ፍራንክፈርት ዝተሰማማዓሉ መረዳድኢ ነጥብታት፡ “ኣብ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ብዝምልከት ብሓባር ምስራሕ። መንግስትን ሃይማኖት ምፍልላይን፡ መንግስቲ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ከም ዘረጋግጽ ምግባርን። ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ምርግጋጽ ልኡላውነትን መሬታዊ ሓድነትን ዘትከለ ዝምድና ምምዕባል። ምርግጋጽ ዝያዳ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን። ዓረብን ትግርኛን ከም ወግዓዊ ናይ ስራሕ ቋንቋታት ምቕባልን፡ ናይ ኩሉ ቋንቋታት ኤርትራ ማዕርነት ምሕላውን።” ዝብሉ ነጥብታት ይርከብዎም። እዚኣቶም ብዝተወሰኑ ተሳተፍቲ ኣካላት ይጽደቑ እምበር ንዝኾነ ደላይ ፍትሒ ዘግልሉ ኣይኮኑን።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤ) ኣብዚ መዳይዚ ሸቶኡ፡ ኩሎም ኤርትርውያን ናይ ለውጢ ሓይልታት ተኣማሚኖም ዝዋስእሉ ሰፊሕ መድረኽ ምፍጣር እዩ። እዚ ኣብ ሓጺር ግዜ ብኣቋራጭ ዝብጻሕ ከም ዘይኮነ ስለ ዝኣምን ከኣ፡ ናብዚ ንምብጻሕ ኣብ ዝሕግዙ መድረኻት ካብ ምስታፍ ኣይክበኩርን እዩ። ተሳትፎኡ ኣብ ዓውደ-መጽናዕቲ ፍራንክፈርት ከኣ ብመንጽር’ዚ ዝረአ እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ውሳነኡ “ሰደህኤ ምስ ኩሎም ናይ ለውጢ ሓይልታት ናይ ሓባር መድረኽ ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ጻዕሪ፡ ንምዕዋቱ ከይተሓለለ ቀዳምነት ሂቡ ክሰርሕ ቅሩብ ምዃኑ ደጊሙ የረጋግጽ።” ኢሉ ምስፋሩ ድማ ነዚ እምነቱን ቅሩብነቱን ዝያዳ ዘትርር እዩ።
17 ሕዳር 2015
ብዓዲ ይኹን ብወጻኢ እንዋሳኣ ኤርትራዊ ውዳበታት ጭረሖታትና ኮነ ፖለቲካዊ መንቀሊና “ኣነ ካብ ህዝቢ፡ ብህዝቢ ንህዝቢ እየ” ዝሕመረቱ ምዃኑ ባዕላትና እንምስክሮ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓደ ዛዕባ፡ ንኣብነት ኣብ ሰላም ይኹን ኣብ ደሞክራሲ ወይ ኣብ ሰብኣዊ መሰል ዝያዳ ሓደ ምርጫ የብሉን። ስለዚ እቶም ፍልልይ ከም ዘለና እንኣምን ኤርትራዊ ፖአቲካዊ ኣካላት “ናትና እባ ናትና እባ ቅኑዕ’ኳ እንተበልናዮ ከቶ ናይ ሓደና እምበር ናይ ኩልና ርኢቶ ቅኑዕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ምናልባት’ውን ብመንጽር ባህጊ ህዝብና፡ ናይ ኩልና’ውን ቅኑዕ ዘይክኸውን ይኽእል። ማለት ነቲ መሰረታዊ ድሌት ህዝብና ኩልና ከነንጸባርቖ እንተዘይክኢልና።
“ኣነ ምእንቲ ህዝበይ’የ” ክንብል እንከለና፡ ከምቲ ግቡእ ኣነ ንድሌት ህዝበይ ተረዲአ ኣለኹ፡ ህዝበይ እውን ዕላማይ ንረብሕኡ ምዃኑ ይርዳእ እዩ ማለትና ክኸውን መተገበኦ። ኣብዚ ድሌት ህዝቢ ምርዳእን፡ ንድሌት ህዝቢ ማእከሉ ብዝገብር መትከል ተቐይድካ ምኻድን በበይኑ ምዃኑ ክዝንጋዕ ዘይግበኦ እዩ። ልዕሊ ድሌትን ባህግን ህዝቢ፡ ናቱ ከም ውልቀ ባእታ፡ ውድብ ወይ ማሕበር ከቐድም ሃንደፍደፍ ዝብል ሓይሊ፡ ህዝቢ ብዝማእከሉ መትከላት ኣይቅየድን እዩ። ብድሌት ህዝቢ ዘይቅየድ ኣካል ብመን ከማይ ስለ ዝስንዳሕ፡ በዚ ጠጠው ኣይብልን እዩ። ኣብቲ ከም መቃለሲ መድረኽይ ኢሉ ዝመረጾ ውዳበ’ውን እንዳጸበበ እዩ ዝኸይድ። ንኣብነት ዲክታቶር ኢሳይያስ ይኹን ውድቡ ህግደፍ፡ ድሌት ህዝቢ ጥራይ ኣይኮነን ዘየኽብር፡ ሓፈሻዊ መሰል ናይቶም ኣብታ ጉጅልኡ ዝዋስኡ ኣካላት እውን ኣየኽብርን እዩ። ማለት ኣብ ዘይደሞክራሲያዊ ትካል ዝዋስኡ ኣካላት ደሞክራሲያዊ ጸጋ ክረኽቡ ኣይክእሉን እዮም።
ከም ፖለቲካዊ ውድባት፡ “ጽባሕ ንህዝብና ኣብ ዝተፈላለዩ መዳያት ከምዚ ተኾነ እዩ ዝሕሾ፡ የለን ከምዚ እንተኾነባ” ኣብ ዝብሉ ኢና እንፈላለ ዘለና። ንፍቶ ንጽላእ ከዓ ገሊኡ ካብቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዘይጥጡሕ ሜዳ ንውድድር ዝቐርብ መወዳደሪ ፖሊሲታት መብዝሕትኡ ናይ ሸፈጥ እዩ። “ምርጫ ህዝብና ከምዚ እዩ” ብዝብል ጭረሖ ተጐልቢብካ ጸቢብ ስምዒታትካ ከተዕውት ሒዅ ምባል ድማ ኣብዚ እዩ ዝንጸባረቕ። ገለ ሓይልታት፡ ናይ ህዝቢ ዘይኮነ ክንሱ “ናይ ህዝቢ እዩ” ዝብል ሓሳብ ሃንዲሶም ክጭርሑን ክሕንጽጹን እንከለዉ፡ ሓደ ካብቲ ዘቕርብዎ ምኽንያታቶም ነቲ ሓቀኛ ድሌት ናይ ህዝቢ ካብ ዘይምርዳእ ዝነቅል ክኸውን ይኽእል። ገለ ድማ ድሌት ህዝቢ ጠፊእዎም ዘይኮነስ ካብ ረብሓ ህዝቢ ዝተፈልየ ጸቢብ ረብሓኦም ከዕውቱ ስለ ዝመርጹ እንዳተረድኡ ዝተፈልየ ጸቢብ ተጻራሪ መንግዲ ክሕዙ ይውስኑ።
ኣብ ደንበ ተቓውሞና፡ ዋንነት መሬት፡ ኣተሓሕዛ ብሄራትን ሃይማኖትን፡ ኣገባብ ቃልሲ፡ ዝምድና ሓይልታት ተቓውሞ፡ ዝምድና ምስ ጐረባብቲ ሃገራት … ወዘተ ኣብ ዝምልከቱ ጉዳያት ፍልልይ ኣለና። ነናትና መርገጺ ተቐባልነት ንክረክብ ድማ ንወዳደር። እዚ ውድድር ግና እቲ ወሳኒ ግደ ዝለዎ ህዝቢ ኣኤርትራ ኣብ ዘይሳተፎ ሜዳ እዩ ዝካየድ ዘሎ። ውድድርና መብዛሕትኡ ግዜ መሰረታዊ ትሕዝቶ ናይ መርገጽካ ኣብ ምንጽብራቕ ዘተኮረ ዘይኮነ ናይ መወዳድርትኻ ርኢቶ ኣናኢስካ ኣብ ምቕራብን ኣብ ምጽልላምን ዝተመስረተ እዩ። ኣብ ክንዲ ብኣኻ ጀሚርካ “ኣነኸ እንታይ ገይረ” ምባል፡ ናይ ካልኦት ድኽመት ከተመዓዱን ከተተዓባብን ምውጥዋጥ ከኣ ካልእ ናይ ድኽመትና መግለጺ እዩ። እው ንሓደ ኣካል “ስለምታይ ኣብዚ ዛዕባዚ፡ ከምዚ ዓይነት መርገጽ ሒዝካ?” ኢልካ እንተሓቲትካዮ መልሱ “ድሌት ህዝብና ኣብ መጻኢት ኤርትራ ከምኡ ስለ ዝኾነ” ዝብል መልሲ ከም ዝህበካ ርዱእ እዩ። ኣበየናይ ህዝቢ ዘሳተፈ መጽናዕቲ ተመርኲሱ እዩ ከምኡ ዝብል ዘሎ ንዝብል ሕቶ ግና እንድዒ። ከይዱ ከይዱ እቲ ምርጫ ኣብ ክኸውን ይግበኦ ዝብል ኣስገዳድነት ዝምስረት እዩ። እዚ ድማ ህዝቢ ምስ ልሳኑ እንከሎ ባዕለይ ክዛረበልካ ዝዓይነቱ ዓመጽ እዩ።
እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ውዱእ ጌርካ ክትወስዶን ካለኦት ንክቕበልዎ ከተገድደሉ እንተፈቲንካ እዩ ዘጸግም እምበር እዚ እዩ ናተይ ቅኑዕ ምባል ዘጸግም ኣይኮነን። ዝሓለፈ ተመኩሮን ቃልስን ህዝቢ ኤርትራን ባህርያት ናይቲ ንምፍታሑ ትቃለሰሉ ዘለኻ ጸገምን፥ ኣብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ወጽዓን ኣብግምት ኣእቲኻ፡ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት እንታይ ምዃኑ ምእማትን ኣካል ፖሊሲኻ ምግባሩን ኣይከኣልን እዩ ማለት ኣይኮነን። ነጻን ዲሞክራሲያውን መድረኽ ኣብ ዝረኸበሉ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ውዱእ መልክዕ ዘትሕዞ’ኳ እንተኾነ፡ ቅድሚኡ ጉዳይ ሃይማኖት፡ ጉዳይ ብሄርን ጉዳይ ከበሳን መታሕትን ናይ ሎሚ ቀዳማይ ጸገሙ ኣይኮነን ምባል ዘጸግም ኣይከውንን እዩ። ቀዳማይ ድሌቱን ትጽቢቱን፡ ሃይማኖቱ ኮነ ብሄሩ ብዝየገድስ ዲክታቶርነት ጸላኢኡ ስለ ዝኾነ ንሱ ክውገደሉ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዕዙዝ ኣገዳስነት ምዕቃብ ሓድነት መሬትን ህዝብን ዘለዎ መርገጽ እውን ንጹር ስለ ዝኾነ ከም ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ተቖጺሩ ብደረጃ ፖሊሲ ተተታሕዘ ካብ ክውንነት ዝርሕቕ ኣይኮነን። ምስ’ዚ ኩሉ ግና እዚ “ናይ ህዝቢ ድሌት ኣብ መጻኢት ኤርትራ እዩ” ኢልና ንጠቕሶ ዘለና፡ ህዝቢ ኤርትራ ሕገመንግስታዊ ውሕስነት ኣብ ዝወነነሉ መድረኽ፡ ብዘይ ተጽዕኖ ክሳብ ዘየድመጸሉ ውዱእ ድሌቱ ጌርካ ክውሰድ ኣይከኣልን። ህዝቢ ኤርትራ ዘድልዮ መንግስታዊ ምምሕዳር፡ ባዕሉ እቲ ህዝቢ ተዓቂኑ ዘስፍዮ እምበር፡ ካብ ወጻኢ ዝመጾ ወይ ብሓደ ውድብ ዝግዘኣሉ ምስሩሕ (ready made) ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ዝገረሞም ወገናት፡ “እቲ ውድባት ድዩ ንናይ ህዝቢ ድሌት ማእከሉ ገይሩ፡ እዚ እዩ ናተይ መማረጺ ክብል ዝግበኦ፡ ወይስ እቲ ህዝቢ እዩ ብዘይተሳትፎኡን ኣፍልጦኡን ብሓደ ናይ ኣባላቱ ጥራይ ውክልና ብዘለዎ ፖለቲካዊ ትካል ዝተሓንጸጸ ፖሊሲ ክርዕም ዝግደድ?” ኢሎም ክሓቱ ምስማዕ ዝተለምደ እዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት፡ ህግደፍ ኣይኮነን ንድሌት ህዝብና ንክምእዘዝ ዝጭነቕ፡ ህዝብና እዩ ይፍተዎ ኣይፍተዎ ነቲ መንቀሊኡ ዘይፈልጦ በረኸኛ ፖሊሲ ህግደፍ ክቕበል ዝቕሰብ ዘሎ። ንሕና ደለይቲ ለውጢ እምበኣር ብእንጻሩ ኢና ክንጐዓዝ ዝግበኣና። ድሌት ህዝቢ ቅድሚት ክንሰርዕን ኪኖ ጭረሖ ብተግባር ክንምእዘዘሉን ከኣ ይግበኣና።
13 ሕዳር 2015
معاناة الارتريين من صنع الهقدف
Saturday, 07 November 2015 20:42 Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتري
الانسان بطبعه عرضة للمصادفات والظروف السعيدة والمؤسفة، وما يتعرض له الانسان قد يكون من صنعه أو من صنع الظروف الطبيعية، والشعب المحظوظ هو ذلك الشعب الذي تتمتع بلاده بالسلامة من كل ما يعكر صفو الحياة فيها من ظروف ومصادفات سيئة أو مشئومة، طبيعيةً كانت أو من صنع الانسان.
لذا فإن ارتريا إذا قسنا أحوالها بما يلاقيه شعبها من ويلات ليس من المبالغة القول إنها واحدة من أتعس بلاد الأرض. فشعبها بسبب طغمة الهقدف الحاكمة محروم من كل متعة مادية أو معنوية، وقد هلك من شعبنا الألوف في حروب النظام الدكتاتوري العبثية ونفق من ثرواته وممتلكاته ما يصعب حصره، اللجوء والتشرد وتوابعهما أيضاً حدث بسبب الحالة الإدارية الخرقاء السائدة في البلاد، كذلك خلفت الحروب الفقر المدقع للبلاد، أما عن الهجرة والتشرد بسبب سياسات الدكتاتورية الغاشمة فحدث ولا حرج، وما يلاقيه المهاجرون في دروب الهجرة من مخاطر أصبح أحد ثوابت حياته اليومية.
وحتى ما يلاقيه المهاجر الارتري في مهجره لا يختلف كثيراً عما يلاقيه في الطريق من معاناة، أي ليست حياته هناك متعة ونعيم. والكثير من أخبار ذلك المهاجر في مهجره ليست سارة، إن ما يلاقيه شعبنا من ويلات الهقدف في المهجر أو بالداخل لا حصر لها، لقد صارت هويته الوطنية لعنةً في وجهه أينما اتجهت به الخطى. لقد تدهورت قيمة الارتري الي أرخص من جيفة كلب، إن المضار العائدة من تلك الويلات لم تعد تقتصر علي ضحاياها المباشرين فقط، بل تعدتهم الي الارتريين جميعاً وإن بدرجات متفاوتة.
لقد أصبح الارتري علي الأرض ضحية القتل رمياً بالرصاص وفي الصحاري والبحار بات لقمةً سائغة لسباع البر والبحر. كذلك هو بضاعة رائجة وصيد سمين وثمين عند تجار الأعضاء البشرية.
في الثامن عشر من اكتوبر 2015م لقي المهاجر الارتري الي اسرائيل الشاب/ هبتوم زرؤوم حتفه برصاص عسكر اسرائليين بحجج واهية. وحسبما نقلت كاميرات وسائل الاعلام العالمية فإن الأشد مضاضةً هو أنه بدلاً من إسعاف المصاب وإيصاله الي أقرب مركز صحي راح المدنيون يضربون ويركلون جثته حتى لفظ أنفاسه الأخيرة. وهذا يعكس بوضوح الحضيض الذي وصلت اليه القسوة واللامبالاة تجاه الانسان، لكن لا ننسى أن النظام الدكتاتوري في أسمرا شريك أساسي للاسرائيليين في جريمة مقتل ذلك الشاب الارتري البريء. لقد مات زرؤوم ورحل عن دنيانا واستراح جسداً وبقيت روحه تؤرق ضمائرنا نحن الأحياء وتؤلم أحاسيسنا.
ماذا نحن فاعلون إزاء تلك الحالات؟ هل نكتفي بتسيير تظاهرات الشجب والتنديد؟ وهل لدينا بديل ناجع لهذا الأسلوب التقليدي؟ إن الحل البديل هو التصدي الفعال والمجدي لسبب البلاء ألا وهو نظام الهقدف، وهذا لا يتم إلا بالاتحاد ضده، علي أن يتم ذلك اليوم وليس غداً. علماً أننا كلما ظللنا واقفين حيث نحن الآن فلن ننجز شيئاً مما نحلم به، بل وسيتعرض شعبنا ووطننا الي الضياع، والتاريخ لن يرحمنا إذا جلسنا نتفرج علي آلامنا ومعاناتنا بلا مبادرات جادة للحل.
ما حدث لذلك الشاب الارتري في اسرائيل يكاد يكون علامة مميزة لنا نحن الارتريين، لذلك يجب أن نعلم أنه قد يصيبنا ما أصاب ذلك الشاب يوماً ما فلنجعل من حزنه حزننا ومن ألمه ألمنا، بل ومن قبيلته، اقليمه، دينه، لغته، قبيلتنا، اقليمنا، ديننا، لغتنا. وكل نظرة دون ذلك ستقعد بنا عن كل مكرمة، وستلاحقنا آثارها السالبة أينما وكيفما كنا. وكلما انقسمنا وتعددت نظرتنا لمآسينا فالمستفيد الوحيد من تفرقنا هو نظام الهقدف، ونحن لا نقصد بالنظرة الوطنية العامة للضحايا تجاهل مسقط رأس الضحية أو أي هوية فرعية له، بل لأننا لا ننسى أننا جميعاً شركاء مع الضحية في الثمن المدفوع من خسارة بشرية ومادية وتبعات لاحقة. ذلك أن سعادة قطاعٍ ما دون الآخرين لن تتحقق بمعزل عن سعادة الجميع، لذا ما لم نوحد نظرتنا لمعاناتنا لن نوحد أداة نضالنا لإنهاء هذه المعاناة.
الحل قريب وفي متناول اليد، إنه إزالة هذا النظام البغيض وإبداله بنظام ديمقراطي يعكس ويمثل تنوع كل مكونات الشعب وأقاليم البلاد.
ختاماً يجب أن لا نستخف بمقتل ذلك الارتري علي يد الإسرائيليين، بل نتوحد أمام قضيته ونطالب بتعويض أسرته ومجتمعه مادياً ومعنوياً. هذا ولذوي المتوفى منا كل الأمنيات بالصبر والسلوان وللفقيد الرحمة والغفران.
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ
ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣቦመንበር ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ ሃገራት እስካንድኒቪያን ኖርወይን ሽወደንን ናይ ስራሕ ዑደት ኣካይዱ። ኣብዚ ዑደቱ ኣብ ነርወይ “ብህዝባዊ ተሳትፎ ዝዕዉት ቃልስና ብሓድነትና ይዓኹዅ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭረሖ ኣብ ዝተኻየደ ራብዓይ ጉባአ ጨንፈር ኖርወይ ሰደህኤ ተሳቲፉ። ምስ ሓለፍቲ ሰልፊ ዕዮ ናይታ ሃገር እውን ተራኺቡ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኤርትራውያን ነበርቲ ኦስሎን ከባቢኣን ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ብተመሳሳሊ ኩነታት ኣብ ሃገር ሽወደን እውን ኣብታ ሃገር ምስ ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብመንገዲ ፓልቶክ ኣኼባ ኣካይዱ። ምስ ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይ ሽወደን’ውን ተራኺቡ። ኣብዚ ናይ ሽወደን ዑደቱ’ውን ከምቲ ናይ ኖርወይ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝነብሩ ግዱሳት ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ክፉት ኣኼባ ኣካይዱ። ኣቶ መንግስተኣብ ኣብዚ ዝተጠቕሰ መድረኻት ክሳተፍ እንከሎ በቶም ኣብዘን ሃገራት ዝነብሩ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣናተስነየ እዩ ነይሩ።
እዚ ዑደት በቲ ሓደ ወገን ኣብ ጽባሕ 2ይ ጉባአ ሰደህኤ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ወጽዓ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና እንዳኸረረ ኣብ ዝመጸሉ፡ ደንበ ተቓውሞ ድማ ካብዚ ዘለናዮ መጻብቦ መዋጸኦ ንምርካብ ዝያዳ ካልእ ግዜ ኣብ ዝጽዕተሉ ዘሎ ኩነታት ስለ ዝኾነ ኣዝዩ እዋናዊ እዩ ነይሩ። ዕላማ ዑደቱን እዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ መድረኻት ምኽፋቱን መልእኽቲ ምትሕልላፍ ጥራይ ዘይኮነስ ንናይ መጻኢ መደባት ምሕንጻጽ ዝጠቅም ሓሳባት ካብ ኣባላት ሰደህኤ ኮነ ዘይኣባላት ሰደህኤ ኤርትራውያን ምእካብ’ውን እዩ ነይሩ። ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ ንክትስማዕ ክትሰምዕ ናይ ግድን ስለ ዝኾነ።
ኣቶ መንግስተኣብ ነቲ ዝተሳተፈሉ መድረኻት ዝምጥን ግና ድማ ሰፊሕን ዝርዝራውን መግለጽታት ዝሃበ ኮይኑ፡ ብሓፈሻ፡ ምድህሳስ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን፡ ክብደት ናይቲ ህዝብና ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝሓልፎ ዘሎ ጸገማት ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ኣስጋኢ ተርእዮ ስደትን ነዚ ናብ ራህዋ ንምቕያሩ ክግበር ዝግበኦ ቃልስን ግደ ሕብረተሰብ ዓለም ኣብዚ መዳይ ገሊጽካ ንተሳትፎ ምምሕጻንን፡ ኣገዳስነትን ህጹጽነትን ናይ ደንበ ተቓውሞ ተቐራሪብካ መፍትሒ ምርካብ ካብቶም ዘተኮረሎም ዛዕባታት እዮም። ብዓብይኡ ድማ ውጽኢት 2ይ ጉባአ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን፡ ናይ ሰልፊ መርገጻት ኣብ ዝተፈላለዩ መሰረታውን እዋናውን ዛዕባታት ብመሰረት ፖለቲካዊ ውሳነታት ጉባኤ ግቡእ ግዜ ሂቡ ኣብሪሁ። ኣብ ኩሉ መድረኻት ድማ ከምቲ መልእኽቱ ዘስመዖ፡ ናይ ተሳተፍቲ ሓሳባት ዝስመዓሉ ዕድላት ብምኽፋት፡ ንኣካይዳ ሰደህኤ ዘመጉስን ዝንእድን ጥራይ ዘይኮነስ ዝነቅፍ ሓሳባት’ውን ኣኪቡ። ብተሳተፍቲ ዝቐርብ ዝነበረ ሓሳባት ሃናጽን ፍናን ዝህብን ምንባሩ ከኣ ከሎ ጋና ንእወንታ ናይቲ ዑደት ዘመልከተ እዩ።
ከምዚ ዓይነት መሪሕነታዊ ዑደት ብሃንደበት ዝፍጸምን ሓንሳብ ተራእዩ ዝጠፍእን ዘይኮነስ ብመደብ ተታሒዙ፡ ዓቕሚ ብዘፍቅዶ ቀጻሊ ክኸውን እምነት ሰደህኤ እዩ። ከምዚ ዝኣመስለ ዑደት ናይቲ ሰልፊ ግሉጽ ኣሰራርሓ ዘመልክት ጥራይ ዘይኮነ ናብ ኣባላቱን ህዝብን ዘለዎ ቅርበት ዘርኢ’ውን እዩ። እዚ ኣገባብ ክቕጽል ስለ ዝግበኦ ንቐጻልነቱን ኣድማዕነቱ ነናቶም ብጽሒት ዘለዎው ኣካላት ብፍሉይ ቆላሕታ ክርእይዎ ይግበኦም። ኣብየኩርናዑ ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ ንከምዚ ዓይነት ዑደት ኩነታት ኣብ ምጥጣሕ ግደ ኣለዎም። ኣበየ ከባቢኡ ዝርከቡ ጉዳይ ህዝቦምን ሃገሮምን ዘገድሶም ኤርትራውያን ኣብ ከምዚ ዓይነት መድረኽ ክጽውዑ እንከለዉ ክሳተፉ ይግበኦም። ምኽንያቱ ኣብዚ ብዙሓት ውድባት ዝዋሰኣሉ ዘለዋ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መድረኻት ኣየናይ እዩ ቅኑዕ፡ ኣየናይከ ግጉይ ንምውሳን ኣብ ከምዚ ዓይነት ኣኼባ ምስታፍ ንጉዳያት ብስምዒት ጥራይ ካብ ምድጋፍ ወይ ምቅዋም ከድሕኖም ስለ ዝኽእል። ኣብዚ ኣገዳስነት ተራኺብካ ምዝታይ ኣድላይ ዝኾነሉ ኣዋን ዝጽዋዕ ኣኼባታት ብዋሕዲ ተሳተፍቲ ክጥቃዕ ኣይግበኦን። ነዚ መድረኻት ዝመርሕ ኣካል ብወገኑ ኣብቲ መድረኻት ዝሰምዖ ርኢቶታት ብግቡእ መምዩ፡ ምስ ሰልፋዊ መትከላቱ ኣሳንዩ፡ መደባት ክሕንጽጽ እንከሎ ኣብ ግምት ከእትዎ ይግበኦ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንወሳኒ ግደ ህዝቢ ብዝምልከት ኣብቲ መጻኢ ዘማዕደወ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ሰዲህኤ ኣብ ሓራ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ዘለዎ ራእይ፡ ምንጪ ስልጣን ዝቐውም መንግስቲ፡ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታታን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” ብዝብል ኣብሪህዎ ስለዘሎ። ኣቦመንበርሰደህኤ፡ ነዚ ኣብ ናይ ዑደቱ ‘’እንካን ሃባን’’ ዘዋህለሎ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣብ መዓላ ከም ዘውዕሎ ዘማትእ ኣይኮነን።
3 ሕዳር 2015
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ፈደራል ፖሊስ ስዊዘርላንድ ኣብ ሃገሩ ዝርከብ ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍ ንዝፍጽሞ ነውራም ተግባራት ተኸታቲሉ ናብ ሕጋዊ ኣካል ከቕርቦ ይንቀሳቐስ ከም ዘሎ ዝሕብር፡ ብናይታ ሃገር ማዕከናት ዝተቃልሐ ዜና ተኸታቲልና ኣለና። እቲ ፈደራል ፖሊስ መዝጊቡ ናብ ናይታ ሃገር ፍትሓዊ ኣካል ካብ ዘቕረቦ ገበናዊ ክስታት ሓደ ካብ ሓተትቲ ፖለቲካዊ ዑቑባን ካለኦትን ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ጉልባባት ሂብካ ካብ ኣታዊኦም 2% ክኸፍሉ ምግዳድ እዩ። እዚ ተግባራት እቲ ጉጅለ ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ባዕልና ክነውግዞን ሕብረተሰብ ዓለም ንክኹንኖ ክንጽውዓሉን ከም ዝጸናሕና ዝፍለጥ እዩ። መንግስቲ ስዊዘርላንድ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደ ንመጸዋዕታና ብምስማዕን መረረ እቲ ግዳይ ክኸውን ዝጸንሐ ኤርትራዊ ኣብ ዓድን ወጻእን ብምርዳእን ጥራይ ዘይኮነ ናይታ ሃገር ሕጊ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ኣብታ ሃገር ዝነብር ዜጋ ከምዚ ዓይነት ከትርን ሽፍትነትን ክፍጸም ስለ ዘየፍቅድ እንተላይ እዩ።
እዚ ስጉምቲ ኣብ ጽባሕ እቲ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ኣቐዲሙ ብቤት ምኽሪ ጽጥታ ውድብ ሕቡራት ዝተነብረ እገዳ ንክናዋሕ ኣብ ዝተወሰነሉ ምዃኑ፡ ኣውያት ህዝብና በብኹርናዑ ሰማዒ እዝኒ እንዳረኸበ ከም ዝመጸ ዘመልክት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ተረኽቦ ምስቲ ኤርትራውያን ድምጾም ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ንምስማዕ ዝገብርዎ ዘለዉ ቀጻሊ ዘይሕለል ጻዕሪ ርክብ ዘየብሉ’ውን ኣይኮነን። ከምቲ ኣብቲ ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘለዎ ናይ ስዊዘርላንድ ሚዲያ ተገሊጹ ዘሎ፡ እዚ ንህግደፍ ዘሰንብዶ ተበግሶ ኣብ ፍረ ንክበጽሕ ብፖሊስን ፍትሓዊ ኣካላትን ናይታ ሃገር ዝግበር ቀጻሊ ናይቲ ጉጅለ ገበናት ዘነጽር ሓበሬታ ናይ ምእካብ ጻዕሪ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣንጻር ሰላም፡ ህድኣትን ሰብኣውነትን ስለ ዝኾነ ሰብ ነገሩ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና ኩሉ ምእንቲ ሰብኣውነት፡ ሰላምን ፍትሕን ዝግደስ ኣካል እውን በዓል ጉዳይ እዩ። ግና ኣይከማና ከም ኤርትራውያንን። ምኽንያቱ እቲ ንካለኦት ዘጉህን ዘተሓሳስብን ጸይቂ ተግባራት ህግደፍ ካባና መሊኡ ዝፈሰሰ ስለ ዝኾነ። እቲ ረዚን ክብደት ናይ ወጽዓኡ ድማ ኣብ እንግደዓና እዩ ዘሎ። ብመንጽር እዚ እቶም ቀንዲ ንገበናት እቲ ጉጅለ ዘቃልዕ መርትዖታት ሓደ፡ ክልተ፡ ሰለስተ ኢልና ጸብጺብና ከነቕርብ ዝግበኣና ንሕና ኢና። ምናልባት ካባና ድፍረትን ትብዓትን ተዘይበዂሩ፡ ብወገን ህግደፍ ዘይተነግረ ተዘይኮይኑ ዘይተፈጸመ ገበን የለን። ሎሚ ገበናቱ ኣዝዩ ፍሩይን ቅሉዕን እምበር ስዉር ኣይኮነን። ፖሊስ ስዊዘርላንድ ምናልባት ንሕና ኤርትራውያን ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ዘኽቲሞም ዝርከቡ ስድራቤተና ሕነ ከይፈዲ ፈሪሕና ሓበሬታ ካብ ምሃብ ከይንቑጠብ እሞ እቲ ክወሃብ ዝግበኦ ፍርዲ ከይፈኩስ ስግኣት ከም ዘለዎ ተገንዚብና ኣለና። ከምዚ እንተጋጢሙ ከኣ ከምቲ “ … ሓጋዚታ ተረኣየትስ መዲዳ ትሓብእ” ዝበሃል ንዓና ዘውቅስ ክኸውን እዩ። እዚ ምስ 2% ኣገዳዲ ምኽፋል ግብሪ ዝተሓሓዝ ጉዳይ ቅድሚ ሕጂ’ውን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተበጋጊሱስ ክንድቲ ክኾኖ ዝግበኦ ፍረ ከይሃበ ክኹለፍ ከም ዝጸንሐ ፍሉጥ እዩ። እቲ ምኽንያታት ብዙሕ ኮይኑ ናትና ተባዕ ምትሕብባር ምጉዳል ከኣ ቅድሚት ዝስራዕ እዩ።
እቲ ጉጅለ ሰባት ዝኣምንዎ ናይ ምባል መሰልን ነጻነትን ስለ ዘየኽብር፡ ንሓደ ኣካል ክቐጽዕ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ኣብ ልዕሊ ዘየብሎም ወገናት ስጉምቲ ኣይወስድን እዩ ኢልና ኣይንከራኸርን ኢና። ንዓቕመ-ሄዋንን ኣዳምን ዝበጽሑ ኤርትራውያን ዜጋታት ብሰንኪ ኣግላልን ነጻግን ምምሕዳሩ ክስደዱ እንከለዉ ኣብ ልዕሊ ስድራቤቶም ክስለዖ ዝጸንሐ ሓፍ ዘይብል ዕዳ ስለ እንፈልጥ። በዚ ኮነ በቲ ህዝብና ካብ በደል ናይቲ ጉጅለ ዓዲ ውዒሉ ስለ ዘይፈልጥ፡ ካብ ምፍዳይ ሕነ ፈሪሕና ነቲ ጉጅለ ዘቃልዕ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ንድሕሪት ክንብል ኣይግበኣናን። ክልተ ዓይኒ ርኢኻ ከኣ ኣይከውንን እዩ።ጉጅለ ህግደፍ እቲ ገበናቱ ንምሕባእ ክወስዶ ዝኽእል ቀጻዒ ስጉምቲ ተመሊሱ ንዓኡ ዝቐጽዕ ምዃኑ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። እቲ ጉጅለ ሓንሳብ ኣብ ገበናት ኣንጻር ህዝቢ ጥሒሉ ብኣኡ ስኺሩ ስለ ዘሎ ተቃላዕካዮ ኮነ ተሓባእካሉ፡ ከም ዝቖሰለ ኣራዊት ካብ ምንኻስ ዝምለስ ኣይኮነን።
ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ኣብ ልዕሊኡ ኣንጠልጢሉ ዘሎ ዓለም-ለኻዊ ኩነኔ ርእዩ ከም ዘይረኣየ ብምሕላፍ ንሓንሳብ እገዳ ክለዓለሉ፡ ንሓንሳብ ድማ ዶላራት ክወሃቦ’ሞ ስደተኛታት ተመሊሰምሉስ ከጣይሶም ይማጣጠር ምህላዉ ዘገርም ጥራይ ዘይኮነ ብጥንቃቐ ክንከታተሎ ዝግበኣና እዩ። ከምቲ “ንመን ኣለዋ፡ መን ኣላቶ ኣለዋ” ዝበሃል፡ ገበነኛነቱ ጠፊእዎም ዘይኮነስ ከካብ ናታቶም ሚዛናት እንዳነቐሉ፡ እዚ ጉጅለ መሳርሒ ክኾነና ይኽእል እዩ ካብ ዝብል ሕሳብ ከምቲ ናቱ መዝሙር ዝዝምሩ፡ ቁንጣሮ እንዳተኾቡ ክነብረሎም ዝጽልይሉ ቃንዛ ህዝብና ዘየቐንዝዎም ውሱናት ኣካላት ክህልዎ ከም ዝኽእሉ ኣይንዘንግዕ። ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም’ኳ ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ዝተጋብአ ዓውደ-መጽናዕቲ ንምምሕዳር ጉጅለ ህግደፍ ዳርጋ “ተባዕን ደሞክራስያውን” ኢለምዎ። “ዒራ ዘይኢድካስ ናብ ተመነ-ዕንቅርቢት” ማለት ከምዚ እዩ። እዞም ወገናት ብናትና ድኽመትን ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ዘይምጭካናን ከም ዝዕንገሉ ከኣ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ምስዚ ሓላፊ ጉጅለ ብምውድኽዳኽ ጽባሕ ክንዲ ምጥዓስ፡ ናይቲ ዘይሓልፍ ህዝቢ ስቓይ ቃንዛና ጌርና ክንወስድ ጽባሕ ከኣ ክንሕበንን ይግበኣና። ናይቶም ፍትሒ ንብህግ ድኽመት ብብዙሕ መልክዕ ዝግለጽ እዩ። እቲ ቀንድን ናይቲ ካልእ ድኽመታትና መንቀልን ከኣ ድሌትናን ትምኒትናን ሓደ፡ ህዝብን ሃገርን ምድሓን ክነሱ፡ ብሓደ ከነድምጽን ክንወፍርን ዘይምኽኣልና እዩ።
30 ጥቅምቲ 2015
ወዲ ሰብ ብባህሪኡ ንጽቡቕ ኮነ ንሕማቕ ኣጋጣሚ ዝተቓለዐ እዩ። እቲ ሕማቕ ኣጋጣምን ሓደጋን ገሊኡ ባህሪያዊ ክኸውን እንከሎ ገሊኡ ድማ ሰብ ዝሰርሖ እዩ። እቲ ጽቡቕ ዕድል ኣጋጢምዎ ዝበሃል ህዝቢ እታ ንሱ ዝነብረላ ሃገር ካብ ኩሉ ሰብ ዝስርሖ ይኹን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ድሒና ብሰላም እትነብር ክትከውን እንከላ እዩ።
ካብዚ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ተመኩሮ እንተተላዒልና፡ ኣብ ዓለምና ካብ ዘለዋ ንጽቡቕ ዘይተዓደላ ሃገራት ሓንቲ ኤርትራ እያ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን። ህዝባ ብሰንኪ ሕሱም ጉጅለ ህግደፍ ቅሳነትን ሰላምን ተሓሪምዎ ኣብ ሻቕሎትን ድኽነትን ይነብር ኣሎ። እቲ መላኺ ስርዓት ኣብ ዝወለዖ ኲናት ብዙሕ ካብ ህዝብና ሃሊቑ እዩ። ምግማቱ ዘጸግም ንብረትን ሃብትን ሃገር እውን ዓንዩ እዩ። ስደትን ሳዕቤናቱን እውን ሓደ ኣገዳሲ መግለጺ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕሱም ምምሕዳር ኮይኑ ኣሎ። ብሰንኪ እዚ በቲ ጨካን ጉጅለ ዝተፈጥረ ውግእ እዛ ሃገርን ህዝባን ኣብ ዲቕ ዝበለ ድኽነት ኣትዮም ኣለዉ። ካብዚ ከርፋሕ መነባብሮ ንክሃድሙ ኤርትራውያን “ተኾርሚኻ ሞትየ ኣሳፊሕካ’ውን ሞትየ” ኢሎም ንኣደዳ ስደትን ጥፋኣትን ኮይኖም እነሆ ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ጥምጥም ገጢሞም ንዕዘቦም ኣለና። ካብቲ ንሃገሩ ዘጋጠማ ዘሎ ጸገማት ከምልጥ ሓሲቡ ስደት ዝመረጸ ኤርትራዊ ኣብ ጉዕዞኡ እዚ ዘይበሃል ሽግራትን፥ መቕተልትን ከጋጥሞ ዕለታዊ ናብርኡ ኮይኑይስ እህህህ….. እንዳበልና ንዕዘቦ ኣለና።
ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብቲ ከም ግዚያዊ መዕቆቢ ኣብ ዝመረጾ ቦታ ስደት’ውን እቲ ጸገምን ግፍዕን ደድሕሪኡ እንዳሰዓቦ ጌና ኣይረሃዎን። ወትሩ ብዛዕባኡ እንሰምዖ ወረ ድማ ዘሰንብድ እምበር ሰናይ ዘበስር ኣይኮነን። እቲ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ኣብ ዓዱ ኮነ ኣብ ቦታ ሰደቱ ዘጋጥሞ ጸገማት ብዓይነቱ ከቢድ፡ ብቑጽሩ ድማ ኣዝዩ ብዙሕ ስለ ዝኾነ ምዝርዛሩ ኣጸጋሚ እዩ። ዜግነታዊ ክብሩ ሓሲሩ። “ኣለኹልካ ኣነ” ዝብሎ ስኢኑ ደሙ ደመ-ከልቢ ካብ ዝኸውን ሓያለ ኮይኑ እዩ። እዚ ማህሰይቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ግዳይ ዝኾኑ ዘለዉ ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ኩልና ኤርትራውያን ኣሉታዊ ስንብራት ዝገድፍ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መሬት ድራር ኣራዊትን ጥይትን ኮይኑ። ባሕርን ምድረበዳን እውን ኣየዕቆበኦን ኣሕሊፈን ሂበንኦ። በደዊንን ነጋዶ ወድሰብን ድማ ኣካላቱ እንዳመዝሓቑ ኣብ ዕዳጋ ኣውዒለምዎ እዮም። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ማለት ብ18 ጥቅምቲ 2015 ሃብቶም ዘርኦም ዝተባህለ_ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ሃገር እስራኤል፡ በርሸቫ ኣብ እትበሃል ከተማ ኣብ መደበር ኣውቶቡስ ብሓደ ናይታ ሃገር ፖሊስ ብተመልከተለይ ተቐቲሉ። እቲ እስራኤላዊ ፖሊስ ፈጣር ራዕዲ መሲልዎ እዩ ብጌጋ ቀቲልዎ ዝብል ምኽንያት ድማ ቀሪቡ። እዚ እቲ ዘሕዝን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ድማ እዚ ኤርትራዊ ብጥይት ተወቒዑ ወዲቑ ደሙ እንዳፈሰሰ፡ ኣብ ክንዲ ንህጹጽ ሕክምናዊ ረዲአት ናብ ሆስፒታል ምውሳዱ እስራኤላውያን ሓለፍቲ መንገዲ መሊሶም ይወቕዕዎን ይረግጽዎን ከም ዝነበሩ ብስእሊ ተሰንዩ ብማዕከናት ዜና ተቓሊሑ እዩ። እዚ ድማ ብንጹር ዘይሰብኣውነት ዘርኢ እዩ። እዞም ኣንጻር ሰብኣውነት በደል ዝፈጸሙ እስራኤላውያን ተሓተቲ ምዃኖም ዘየዳዲ ኮይኑ፡ እቲ ዝያዳ ተሓታቲ ግና እቲ መሰረታዊ ጠንቂ ጉጅለ ህግደፍ እዩ። ሃብቶም ዘርኦም እቲ ብኣካል ሞይቱ ዘሎ ሓደ ሰብ እዩ። እቶም ብሕልና ቆሲልና ዘለና ግና ኩልና አርትራውያን ኢና።
ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ክወርደና እንከሎ፡ ክሳብ መዓስ ኢና ክንዲ ትጽቢትና ዘየድምዕ ሰላማዊ ሰልፍታት ብምክያድ ጥራይ ዲና ክንረዊ? ካልእ ነዚ ደድሕሬና እንዳሰዓበ ዘሳቕየና ዘሎ መከራ ንገትኣሉ ኣገባብ የለን ድዩ? ካብቲ ካብዚ መከራ ከውጸኣና ዝኽእል መንገድታት ሓደን መሰረታውን፡ ብሓባር እሞ ድማ ብንጽህና ሓላፍነትን ኮፍ ኢልካ ንክብደት እቲ ጸገም ምምዛንን መፍትሒ ምርካብን፡ ነቲ ብሓባር ዝተኣምነሉ ፍታሕ ንምትግባር ብኹሉ ዓቕምኻ ሓድነትካ ዓቂብካ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምኽታት እዩ። እሞ ድማ ጽባሕ ዘይኮነስ ሎሚ። ከምዚ ዘለናዮ፡ ብስምዒትን ጸቢብ ኣታሓሳስባታትን እንዳተሻበብና እንተቀጺልና ግና ህልቂትን ብርሰትን ክዕንድረልና ክነብር እዩ። ብኸምዚ ዘለናዮ ተቐጺልና ግና ከቶ ቀጻልነትና ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ምልክት ሕቶ ክወድቕ እዩ። ንሕና ነዚ መንገዲ ጥፍኣት ስቕ ኢልና እንተርኢናዮ ጽባሕ ብታሪኽ ተሓተቲ ክንከውን ኢና።
ከምዚ ኣብ እስራኤል ዘጋጠመ፡ ሓድሽ ተርእዮ ዘይኮነስ፡ ዳርጋ ናትና ኢልና ክንርዕሞ ቁሩብ ተሪፉና ዘሎ ሓደጋ ከጋጥም እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዘጋጠመ ወሲድና ኢና ክንቅንዘወሉ ዝግበኣና። ካብዚ ሓሊፍና ታሕቲ ወሪድና ነቲ ንኹልና ዝምልከት ጾር፡ ብኣውራጃ፡ ብወረዳ ወይ ብዓሌት ወይውን ብሃይማኖት እንዳሽረፍና ከነንኣእሶ ኣይግበኣናን እዩ። ከምዚ እንተጌርና እቲ ጸገም ብቐጻሊ ካብ ርእስና ኣይክወርድን እዩ። ብኸምዚ ቀዳዳት ዝኣትወና ሳዕቤን ድማ እንዳሓደረ ከሳቕየና ክነብር እዩ። ኣብ ምክፍፋልና ዝረብሑ ኣካላት፡ ቀንዲ ካብኦም ጉጅለ ህግደፍ ከኣ ኮበሮ ሓምሓሞም ክወቕዑ እዮም። እዚ ማለት ናይ ሓደ ግዳይ ዝኾነ ኣካል፡ ቦታ ትውልድን ካልእ መንነቱን ኣይፈለጥ ንምባል ዘይኮነ፡ እቲ ዕዳ፡ ዕዳ ኩላትና ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን ንምባል ዝኣክል እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ እንተዘይርህይዎ ናይ ዝተወሰነ ከባቢ ህዝቢ በይኑ ክርህዎ ኣይክእልን እዩ። መላእ ኤርትራ ናይ ሰላም፡ ልምዓትን ቅሳነትን እንተዘይነፊስዋ፡ ውሱን ከባቢ በይኑ ገነት ክኽውን ከምዘይክእል ኣጸቢቑ ክስቆረና ይግበኦ። እንተደኣ ነቲ ቃልሲ ከምቲ ክንኮና ዝግበኣና ኮይና ሒዝናዮ ነዚ ወሪዱና ዘሎ ጸገም ምፍታሕ ኣይጸገመናን። እቲ ፍታሑ እኮ ኣብ ቀራባ እዩ። ብሓባር ነቲ ንህዝብና ደም ዘንብዖ ዘሎ ጉጅለ ምውጋድን፡ ሓቀኛ ልዕልና ህዝቢ ብዘንጸባርቕ ስርዓት ምትክኡን።
ኣብ መደምደምታ ከምቲ ገለ ወገናት ጀሚረምዎ ዘለዉ ናይዚ ኣብ እስራኤል ዝሞተ ኤርትራዊ ደም ከንቱ ኮይኑ ከይተርፍ ገበነኛታት ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ንክቐርቡን ግቡእ ካሕሳ ንክረክብን ጥርዓናን ድምጽናን ከነስምዕ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ንቤተሰብን ፈተውትን ናይዚ ዘህዝን ግዳይ ጽንዓት ይሃብኩም እንዳበልና ንመዋቲ ድማ መንግስተ-ሰማይ የዋርሶ ንብል።
22 ትቅምቲ 2015
الحظر قليل علي طغمة الهقدف
Wednesday, 21 October 2015 19:11 Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتريالحظر الدولي الاقتصادي علي طغمة الهقدف الحاكمة في ارتريا واحدة من القضايا الارترية المثيرة للجدل والاختلاف، وكاختلافنا في العديد من القضايا والشؤون نجد الارتريين يحملون مختلف الآراء حول هذه المسألة، والاختلاف لا شك يعكس دعم وتأييد الهقدف أو معارضته، فأنصار الهقدف يعارضون الحظر ويلقون بالمسئولية عنه علي القوى الخارجية، أما معارضو الهقدف وعامة المهتمين بتحقيق العدل في ارتريا فيؤيدون خطوة الحظر العقابية ويلقون باللائمة فيها علي الطغمة نفسها، وهذا الأخير هو الرأي الصواب في رأينا.
هناك عقود ومعاهدات دولية يجب علي الحكومات القطرية تضمينها في دساتيرها والتقيد بها، وبالتالي فإن كل مخالفة لتلك العقود والمعاهدات لا شك تعرض مرتكبها للعقوبة، وكل ما ترتكبه الحكومات بحق شعبها داخل بلادها من قمع وتجاوزات أخرى لا يعصمها من العقوبة لمجرد أنه وقع داخل سيادتها الاقليمية، والأمم المتحدة والكيانات الاقليمية كالاتحاد الافريقي مثلاً تثور بشدة عند انتهاك مواثيقها ومعاهداتها، وكما نرى في بعض التجارب هناك حكومات تعامل شعبها بالحسنى وفي ذات الوقت تصطدم بالقوانين الدولية، وحكومات أخرى تفعل العكس، أي تسيء الي شعبها وتحترم المواثيق الدولية. لكن طغمة الهقدف تختلف كثيراً عن كلا هذين النموذجين، فهي منبوذة ومعزولة عن المجتمع الدولي لانتهاكها القوانين والمواثيق الدولية، وهي في نظر شعبها طغمة مجرمة تحكم بلا دستور، أما عن جرائمها ونهجها الإجرامي بحق شعبها فحدث ولا حرج، وطالما أرسل الشعب الارتري صرخات تألمه وتأوهه للعالم ولم يجد منه آذاناً صاغية.
الأمم المتحدة التي طال تعاميها عن جرائم وانتهاكات النظام بحق شعبه لم تلتفت الي نظام الطغمة إلا عند انتهاكه مواثيقها. فعند إصدار قرار الحظر علي طغمة الهقدف ذكر مؤيدو القرار في حيثياته أنهم في غاية الأسف لكونهم تجاهلوا طويلاً إعلان انتهاكات الطغمة بحق الشعب الارتري، لذلك فإن العقوبات الدولية الموجهة الي مؤسسات نظام الطغمة سوف لن تقتصر علي انتهاكاتها للقوانين الدولية فحسب بل ستشتمل حتى علي انتهاكاتها بحق شعبها، وأول الخطوات الجادة في هذا الشأن هي قيام مجلس حقوق الانسان الدولي بتعيين لجنة تحقيق خاصة باستقصاء حالة حقوق الانسان في ارتريا والتي سرعانما باشرت نشاطاتها ورفعت تقريرها للجهات المعنية.
من يحاولون إخراج الطغمة من ورطة العقوبات يزعمون أنها لم ترتكب ما يوجب عليها عقوبة الحظر، وقد يذرفون دموع التماسيح علي الشعب الارتري بحجة أن ضرر الحظر سيناله، بعضهم أيضاً يزعم أن الحظر ليس المقصود منه إيذاء الهقدف، إنما هو أمرٌ دبره أعداء الشعب الارتري بليل للنيل منه والإضرار بمصالحه الوطنية. وأحياناً يطرحون الأمر للمساومة بأن يشترطوا كف النظام عن انتهاكه لحقوق الشعب مقابل رفع الحظر، لنؤجل قليلاً الحديث عن العلاقة المتوترة بين الهقدف والمجتمع الدولي ولنبحث ما توصف به علاقة الطغمة بالشعب الارتري من علاقة المضطهد (بكسر الهاء) والمضطهد (بفتح الهاء). فهل يريدون القول: إن الهقدف لم يرتكب شيئاً يستحق عليه العقاب؟ هناك أيضاً من يزعم أن الهقدف قد أنجز إنجازات باعثة علي الغيرة والحسد فاجتمع حساده علي الإضرار به بهذا الحظر!! إنها في النهاية حجج العاجزين المفلسين التي تبرر استمرار الهقدف في نهش وانتهاك حقوق الشعب الارتري وخرق المعاهدات العالمية.
من سبل الهقدف في إطالة أمد سلطته أنه وعلي الرغم من كونه ليس سلطة شعبية منتخبة بالشعب ومن الشعب فإنه غالباً ما يظهر نفسه بأنه حامي حمى الشعب والوطن وبالتالي يماهي نفسه بالشعب ومصالحه العليا، هذا لا يعني أنه قد تنازل يوماً عن هذا المسلك المخادع، حيث ظل يستخدم هذا النهج السام والدعاية الكاذبة في إيراد الشعب موارد الهلاك التي لا ناقة له فيها ولا جمل. لكن بالطبع فإن كثرة التكرار سوف تعلم الكثيرين. حزب الشعب الديمقراطي الارتري كان وسيظل متمسكاً بضرورة توقيع وإيقاع العقوبات الدولية علي حزب الهقدف وسائر مؤسساته دون الإضرار بالشعب الارتري الذي ليس له أي إسهام في جرائم النظام، بل هو ضحية من ضحاياه. وسوف يتواصل هذا الموقف المبدئي النبيل لحزبنا بلا كلل أو ملل. وعلي الجهات المعنية بإنفاذ القرار أن تضع هذه الحقيقة نصب عينها. ولكن بحكم اتخاذ النظام الشعب دروعاً بشرية فإننا لا نزعم أن الشعب الارتري لن يتأثر بتلك العقوبات التي تستهدف الهقدف، لكننا ننبه الكل لأن يدرك حقيقة أنه إذا أصاب الشعب الارتري شيء من شظايا العقوبات الدولية المفروضة علي نظام الهقدف فالمسئولية في ذلك لا تقع علي الجهة المصدرة للقرار بقدر ما تقع علي الجهة التي ارتكبت من الجرائم والمخالفات ما تسبب في إصدار ذلك القرار من الأساس، ألا وهي نظام طغمة الهقدف، وعلي الشعب أن يدرك هذه الحقيقة ويعيها جيداً، عليه أن يدرك أن عدوه يشاركه السكن بالدار، لذلك لا داعي أن يشير بأصابع الاتهام الي نيويورك أو بروكسيل أو جنيف! بل يوجه الأنظار والأنوار الكاشفة الي عين المجرم الحقيقي الذي سبـَّــب وتسبـَّــب في كل ما أصابه من سوءٍ وضرر. ثم علينا جميعاً أن ندرك أن الحظر ليس الكل في الكل في حل مشكلتنا مع النظام وليس وحده الذي سوف يأتينا بالحل بين عشيةٍ وضحاها وعلي طبقٍ من ذهب، بل هو العامل المساعد الذي يعطي القوة والمؤازرة لدور كلٍّ منا ويضاعف من مسئوليته الوطنية.
15 اكتوبر 2015م
ደቂ ሰባት፡ ካብ ናይ ሓድሕዶም ተመክሮ ከም ዝመሃሃሩ ታሪኽ ዘረጋገጾ ሓቂ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ፡ ብኣብ ከባቢና ዝካየድ እወንታ ይኹን ኣሉታ ክንጽሎን ክንመሃርን ናይ ግድን እዩ። ነቲ ብኣሉታ ክጸልወና ዝኽእል ብኣግኡ ተገንዚብና መዋጽኦ ክንረኽበሉ፥ እቲ ብኣወንታ ዝጸልወና ከኣ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ዝረብሕ ጥራሕ ይኹን እምበር ኩሉ እንሕተቶ ዋጋ ከፊልና ክንቅበሎ ናይ ግድን እዩ። እቲ ትምህርቲ ካብ ናይ ግዳም ተመኩሮ ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ካብ ናይ ገዛእ ርእስና ተመኩሮና ምዃኑ ግና ክዝንጋዕ ኣይግበኦን።
ኣብዚ ቀረባ ዓመታት፡ እቲ “ናይ ቀውዒ ምልዕዓል ዓረብ” ዝብል ካብ ሃገረ ቱኒዝ ጀሚሩ ክሳብ ናብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓረብን ሰሜን ኣፍሪቃን ዝለሓመ ህዝባዊ ቁጠዐ ወይ ናዕቢ ንከም ጉጅለ ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ መለኽቲ ዘርዓደን ካብ ስልጣኖም ከም ዝብርቆቑ ዝገበረን ምዕባለ እዩ። ገሊኡ ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ክንዲ ንረብሓ ናይ ብዙሃን ዲሞክራሲ ዝኸውን፡ ዝተወሰኑ ጉጅለታት ንናይ ህዝቢ ድሌትን ቃልስን ጨውዮም ኣብ ጠቕሞም ዘውዓልዎ ሰውራ ክኸውን ተፈቲኑ እዩ። ንኣብነት ሰውራ ‘’ያስሚን’’ ኣብ ቱኒዝ በቲ ሽዑ ዝተገብረ ምርጫ እቲ እስላማዊ ሰልፊ ኣልናህዳ ስልጣን ምስ ጨበጠ፥ ነቲ ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ንምጭዋይ፡ “ናጻ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ” ንዝብል መሰል ክገትኦ ጀመረ።
ኣብ ግብጺ እውን ከምኡ እቲ እስላማዊ ሰልፊ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ነቲ ዝነበረ ቅዋም ጥሒሱ ብኢደ ወነኑ ነቲ እስላማዊ ሸነኽ ጥራይ ብዝጥዕም ኣገባብ መንገዱ ክሕንጸጽ ጀመረ። ኣብ ክልቲአን ሃገራት ቱኒዝያን ግብጽን እቲ ስውራ ተጨውዩ ናብ ካልእ ኣቕጣጫ ከምርሕ ምስ ጀመረን ቅትለትን ማእሰርትን ምስ በዝሐን ከኣ ብፍላይ ኣብ ቱኒዝ በቲ ሓያል ጠቕላል ማሕበር ሰልፊ ዕዮ ቱኒዝያ ብዝተወስደ መሪሕ ተበግሶ ንኹለን በርጌሳውያን ማሕበራት ብምውካስ ‘ንሃገርና ካብ ስደትን ቅልውላውን ነድሕን’። ብረት ኣውሪድና ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ኮፍ ኢልና ንዛተ” ዝብል ኣምር ብምቕዳም ንህዝብን ንሃገርን ቱንዝያ ኣብ ዘድሕን ስምምዕ ተበጽሐ።
እዚ ብናይ ኣርባዕተ ኣካላት ልፍንቲ ዝቖመ ኮሚስዮን ወይ ሽማግለ እዞም ዝስዕቡ ዝሓቘፈ ነበረ። ጠቕላል ማሕበር ሰልፊ ዕዮ ቱኒዝያ፥ ናይ ቱንዝያ ምትእስሳር ወይ ማሕበር ተጠባበቕቲ ሰብኣዊ መሰል፥ ናይ ጠበቓታት ንቓባ ማሕበርን ናይ ወሃብቲ ስራሕ ትካልን ኢዮም። ብመንጎኘት ናይዚ ኮሚስዮን ከኣ ምስ ኩሉ ተቓዋሚ ሓይልታትን ህዝብን መኣዲ ዘተ ተሰሪዑ ኣብ መርሓ-ግብሪ (roadmap) ስምምዕ ተበጽሐ። በቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ መሰረት እቶም ኣካላት ዝተቐበልዎም፡ ሕድገታት ኣብቲ ዝነበረ ቅዋም፥ ናይ ተክኖክራት ኣላይ ወይ ሞግዚት መንግስቲ ምምስራት፥ ከምኡ’ውን ምቛም ናጻ ናይ ምርጫ ኮሚስዮን ዝብሉ ኣገደስቲ ነጥብታት ነበሩ።
እዚ ብሰላማዊ ኣገባብ ዝተዓወተ ልፍንቲ እቲ ሰውራ ያስሚን ከም ናይተን ናይ ቀውዒ ዓረብ ሃገራት ዘጋጠመ ሕንፍስፍሽ ገጹ ከይከይድ ዝሓገዘ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ኮምስዮን ንሃገር ቱንዝያ ካብቲ ኣብ 2013 ዝነበረቶ ስግኣት ውግእ ሓድሕድ ኣውጺኡ ናብቲ ወሳኒ ዝኾነ ምህናጽ ቅዋማውን ኣብዘሓ ሰልፋውን ዲሞክራሲ ኣብቀዓ።
እስክ ናብ ጉዳይና ምልስና ኢልና “ኣበይ ኣለዋ እተን ኤርትራዊ በርገሳዊ ማሕበራትና?” ኢልና ንሕተት። ነዚ ሕቶ’ዚ ብግቡእ እንተመሊስና ኣገዳሲ ግንዛቤ ክንረክብ ንኽእል ኢና። መጀመርያ እዘን ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘለዋ በርገሳውያን ማሕበራት በቲ ዝመረጸኦ ኣገባብ ደኣ እየን ተመስሪተን እምበር ንንቓባውያን፥ ንጠበቓታት ፥ ወይ ንሞያውያን ዝውክላ ኣይኮናን።
ግደ ሓቂ ክንዛረብ እንተዀይና ካብዘን ማሕበራት ገሊአን ብስም በርገሳውነት፡ ካብ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ዘይፈለ ስራሕ እየን ዝሰርሓ ዘለዋ። ልክዕ እዩ በርገሳውያን ማሕበራት ጎኒ ንጎኒ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክህልዋ ኣድላዪን ኣገዳስን እዩ። ምኽንያቱ ህላዌአን እዩ ነቲ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ዝያዳ ክጥጥዕን ኣብ ህዝቢ ክስፋሕፋሕን ዘኽእሎ። ከምኡ እውን ንሳተን እየን ነቲ ዝካየድ መስርሕ ምጽዳቕ ቅዋምን ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ናብቲ ህዝቢ ኣትየን ቅኑዕ መልክዑ ከም ዝሕዝ ኣብ ምግባር ዓብይ ግደ ዝፍጽማ። እዘን በርገሳዊ ማሕበራት ካብተን ተወዳደርቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ንራኢን ድሌትን ህዝቢ የንጸባርቕ፥ ከምኡ እውን ህዝባዊ መንግስቲ ንምምስራት ይበቅዕ ንዝበለኦ ሰልፊ ብምትብባዕን ምክትታልን ስልጣን ናይ ህዝቢ ምዃኑ ዝረጋገጸሉ መስርሕ የተባብዓ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብተን ዝወዳደራ ሰልፍታት ፍልልያት ኣብ ዝፍጠረሉ፡ ነቲ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ዕማመን ተጠቒመን ናይ መንጎኝነትን ናይ ምትዕራቕን ኣገዳሲ ግደ ኣለወን። ብዘይካዚ ብሓፈሻ፡ ጐንጺ ወይ ፍልልይ ከጋጥም እንከሎ እቲ መፍትሒ ሰላማውን ደሞክራሲያውን ምዃኑ ንክርዳእን ንክጥቀመሉን ህዝቢ ናይ ምስትምሃር ሓላፍነት ኣለወን። እቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኸውን እምበኣር፡ እዘን በርገሳውያን ማሕበራት ብጉልባብ በርገስነት ኣብተን ፖለቲካዊ ኣካላት ተጽዕኖ ካብ ምፍጣር ሓሊፈን፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ፖለቲካዊ ተግባራት ኣትየን ኣብ ዘይተደልየ ፖለቲካዊ ምትህልላህኽን ናይ ስልጣን ቁርቁስ ክወድቃ ከለዋ እዩ። ይኹን እምበር በርገሳዊ ዕማማተን ገዲፈን ብእዉጅ ኣጻዕድየን ከም ፖለቲካዊ ውድብ ኣብ ፖለቲካዊ መድረኽ ክዋሰኣ ዝኽልክለን የለን።
ኤርትራውያን በርገሳውያን ማሕበራትና እምበኣር፡ ካብዚ ኣብ ቱንዝያ ዝተኻየደ መስርሕ ተመክሮን ትምህርትን ክቐስማ ይግበአን። በርገሳውያን ማሕበራት እቲ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ተራአን ከይዘንግዓ ብዘይኣድልዎ መኣዲ ዘተ እንዳኸፈታ ሃገራዊ ኤርትራዊ መርሓ-ግብሪ ዘማዕብል ኣገባብ ክኽተላ ይግበአን። እዚ ኣብ ቱንዝያ ዝተራእየ ኣፈታትሓ ጐንጺ፡ ብመሰረቱ እንተርኢናዮ ብዘይጎነጻዊ ኣገባብን ብሰላማውን ዲሞክራሲያውን መንገድን እዩ ተኻይዱ። ከምዚ ዝዓይነቱ ኣገባብ ከኣ ድሌት ህዝቢ ዘንጸባርቕ ብምዃኑ ንቀጻልነት እቲ ዝትከል ስርዓት እውን ውሕስነት ኣለዎ። ስለዚ ኤርትራውያን በርገሳዊ ማሕበራትና ካብዚ ናይ ቱንዝያ ተመኩሮ ተማሂረን ሓላፍነተን ንክፍጽማ ህጹጽ እዋናዊ ጠለብ ምዃኑ ክዝንጋዓ ኣይግበአንን።
18 ጥቅምቲ 2015
