Of Those 700,000 Migrants in Libya, Syrians and Eritreans Have No 'Home' to Return to
Written by EPDP Information Office
The daily French- language Tribune de Genève of 30 May 2018 reported that of the estimated 700,000 migrants and refugees stranded in Libya, 19,370 were repatriated to their home countries and 30,000 more are scheduled to be repatriated within 2018. However, according to refugee agencies, Eritreans and Syrians have no safe home-country to be repatriated to.
Some 50,000 persons in Libya have been registered with UNHCR as asylum seekers but the process of obtaining third-country resettlement is not progressing well. It was reported that 1,342 asylum seekers were evacuated to the emergency transit camp opened in Niger last November, and 5,000 more are be sent there in 2018. However, Niger authorities are informing refugee agencies that the camp is already saturated and may not receive many in the future.
So far, only 322 of those evacuated to Niamey, Niger, were given third-country resettlements in Europe, 40 of them were Eritreans received in Switzerland. Eden, one of those youthful Eritrean refugees in Niger, told a Swiss journalist that she was not sure that she would make it to Europe. She was in Niamey after traumatic travels starting with her risky escape from Eritrea and the hazardous passages to Ethiopia, then to the Sudan and then to Libya.
Reports indicate that the migrants stranded in Libya have become human merchandize for criminal gangs of traffickers and that that many of those 700,000 would wish to return home soon. In the last few days alone, over two hundreds of Nigerians and 100 Somalis were repatriated. Nigeria had repatriated 5,000 of its nationals in 2017.
Ethiopia is promising to repatriate its citizens in Libya willing to return home. But the regime in Asmara has never ever cared about Eritrean refugees in any place in the world.
ብ28 ግንቦት 2018 ኣብ ጽርጊያ መስመር ኣስመራ ከረን ብዘጋጠመ ሓደጋ ኣውቶቡስ 33 ሰባት ከምዝሞቱን፣ መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ዝርከብዎም 11 ሰባት ድማ ከቢድ ጉድኣት ክም ዝበጽሖምን ካብ ኣስመራ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እታ ኣውቶቡስ ናብ ደብረሲና ዝነግዱ ኤርታውያን በጻሕቲ ኢያ ጽዒና ነይራ። ኣብ ከባቢ ሽንድዋ ዝተባህለ ቦታ፡ ምስ በጽሐት ካብ መስመር ጽርግያ ወጺኣ ናብ ገደል ከምዝጸደፈት እቶም ምንጪታት ሓቢሮም።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ንመወቲ መንግስተ ሰማያት የዋርሶም፡ ንስድራታቶም ድማ ጽንዓት ይሃቦም።
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ሎሚ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊቲ ብሰንኪ ህግደፍ ናይ ስደት ግደይ ኮይኑ ዘሎ መንእሰይ ወለዶ ዝወርድ ዘሎ ብድምሩ ዘስካሕክሕ ኢልናዮ ክንሓልፍ እንተዘይ ኮይና ዘርዚርና እንውደኦ ኣይኮነን። ህግደፍ ኣብ ልዕሊቲ ኣብ ሓደ እዋን እምነት ዘንበረሉ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ምጽናት ዘምርሕ በደል ዝፍጽም ዘሎ፡ ብሃንደበት ዘይኮነ ብኸመይ ንህዝቢ ኤርትራ ድከቱ ከም ዘስትዮ ሓሲቡን ወጢኑን እዩ። ስለዚ ካብ ከምዚ ኮነ ኢሉ ዓሊሙ ሕገመንግስቲ ነፊጉ ዝውጽዕ ኣካል ራህዋ ኣይትጽበን። “ስለምንታይ እዩ ህግዲፍ ከምኡ ዝገብር ዘሎ?” ዝብል ሕቶ ብብዙሓት ወገናት ዝቐርብ እዩ። እቲ መልሲ’ውን ከምቲ መልክዕ ናይቲ ሕቶ ብዙሕ እዩ። ተደሚሩ ግና ሕልሙ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ኮይኑ ፡እቲ ነዚ ንምዕቃብn ንምብጻሕn ዝመርጾ መንገዲ ከኣ ንህዝቢ ኩሉ መሰላቱ ገፊፍካን ኣበርክቶኡ ጨዊኻን ብምድሃል ስለ ዝኾነ እዩ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ኢልካ ምጥቕላል ብመጠኑ’ውን እንተኾነ ነቲ ሕቶ መልሲ እዩ።
ናይቲ ወጽዓ መሪሕ ሃንዳሲ ህግደፍ ኮይኑ፡ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ካብቲ ናቱ ወጽዓ ዘይፍለ በደል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሙ ኤርትራዊ ወገናት’ውን ኣለዉ። ናይ ህግደፍ ናይ ወጽዓ ቅኒት ምእንቲ ስልጣንን ምስኡ ተጐዝጒዙ ዝኸይድ ኩለመዳያዊ ረብሓን እዩ። ናይቶም ብተግባር ካብ ናቱ ኣካይዳ ብዘይፍለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ በደል ዝፍጽሙ ወገናት ተግባር ተመሳሳሊ ኮይኑ፡ ቅኒቶም ከኣ ግዝያዊ ነገራዊ ረብሓ ምኽዕባት እዩ። እቶም ዋላ ረብሓ እንተዘይረኸቡ ንተግባራት ህግደፍን ደቂ መዛምርቱን ዝድግፉን ዘመጉሱን እውን ብሕልናን ኣተሓሳስባንሲ ካብ ህግደፍ ፈሊኻ ዝረኣዩ ገበነኛታት ኣይኮኑን። እዚ ኣብ ብዙሕ መዳይን ክፍሊ ሕረተሰብ ኤርትራን ዘጋጥም ዘሎ ኮይኑ ኣብዚ እዋንዚ ብፍላይ ኣብቶም ግዳይ ስደት ኮይኖም ዘለዉ ጐሊሑ ዝረአ ዘሎ እዩ።
ገለ ኤርትራውያን ከምቲ “ወዲ ዓሻስ ክልተሻዕ ይውቃዕ” ዝበሃል፡ እቲ ብህግደፍ ዝወርዶም በደል ከይኣክል ንግዚያዊ ንዋያዊ ረብሓ ክብሉ ኣብ ልዕሊ እቶም ብሰንኪ ዘይውሑስ ጉዕዞ ስደት ዓቕሎም ዝጸበቦም ዜጋታቶም በደል ከም ዝፍጽሙ ከም ዜና ካብ እንሰምዕ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዕዞቲ ዘይውሑስ ስደት፡ ህይወቶም ክሓልፍ፡ ንብረቶም ክውሰድ፡ ውሽጣዊ ኣካላቶም ከም ተራ ኣቕሓ ኣብ ዕዳጋ ክወርድ እንከሎ፡ ናይ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ኢድ ከም ዘለዎ ካብ ዝንገር ነዊሕ ኮይኑ እዩ። እዚ ተግባር ነቶም ተግበርቱ ተጣዒስካ ዘይወጽእ ገበንን ተሓታትነት ክኸውን እንከሎ፡ ነቶም ኣብዚ ጉዳይ ንጹህ ኢድ ዘለና እውን “ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ከምዚ ፈጺሞም” ክበሃል እንከሎ ዘይኩርኩሓና ኣይኮነን። እዚ ንተግበርቱ ጽባሕ ዘይወጸሎም ጣዕሳ ዘኸትል ተግባር ኣብ ዶባት ኤርትራ፡ ኣብ ምድረ-በዳ ሳሕራ፡ ኣብ ባሕሪ መዲትራንያንን ገማግም ሃገራት ኤውሮጳን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብተን ኤርትራውያን ዘይውሑስ ህይወት ዘሕልፉለን ዘለዉ ከም እስራኤል ዝኣመሰላ ሃገራት እውን ይፍጸም ከምዘሎ ብዙሓት ወገናት ዝዘራረብሉ ዘለዉ እዩ።
ኣብተን ናይ ሰባት ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል ዘኽብራ ምዕቡላት ሃገራት፡ በቲ ጸጋአን ዝጥቀሙ ገለ ኤርትራውያን፡ በቲ ንሳቶም ዝረኸብዎ መሰል እንዳተሃራረፉ፡ “ናብ ከም ከናዳ ዝኣመሰላ ዕሉዋት ሃገራት፡ ክንወስደኩም ክንድዚ ገንዘብ ክፈሉ” ዝብሉ ብጠቕሚ ዝዓወሩ ወገናት ኣለዉ። እቲ ዘሕዝን ከኣ ንዝህብዎ ኣገልግሎት ገንዘብ ዝሓቱ ምዃኖም ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይቶም ተሓቢኦም ርሃጾም ኣፍሲሶም ዘዋህለልዎ ወይ ድማ ካብ ቤተሰብ ብመልክዕ ሓገዝን ልቓሕን ዝኣከብዎ ገንዘቦም በሊዖም ዝጠልሙ ምህላዎም ከኣ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። እዚ ኣብ እስራኤል፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሃሰስ እንተ ኢልካ ኣብ ባይታ እትረኽቦ ሓቂ እዩ። ሎሚ ብጽባሕ ከም ዝትካእ ፍሉጥ እዩ። ጽባሕ ከኣ እዚ ናይ ሎሚ ተግባራት ዛንታ ኮይኑ ክምዘን እዩ። ከም ውጽኢት ናይዚ ከኣ ጽባሕ ሰባት ብናይ ሎሚ ተግባራቶም ክምጐሱ፡ ክንቀፉ ምናልባት እውን ክሕተቱ እዮም። ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ዝበደልካዮ ህዝቢ ምጥዓስ ወይ ተሓታቲ ምዃን እቲ ዝሓለፈ ዝእርም ኣይኮነን። ሎሚ ከሎ ጋና ምእራሙ ግና ይከኣል እዩ። ስለዚ እዞም ሎሚ ዘይረሃጽዎ ገንዘብ ጨውጨው ጥዒምዎም ኣብ ልዕሊ ወገኖም በደልን ጥልመትን ዝፍጽሙ ዘለዉ ክሓስብሉ ይግባእ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ በቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብደላሎ፡ ዘይሕጋውያን ኣዘዋወርቲ ሰባትን ዓለም ለኻዊ ሕጊ ስደተኛታት ብዘየኽብሩ መንግስታትን ዝፍጸም በደል ስለ ዝሓዝን ከም ወትሩ ነቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝፍጸም ከትሪ ኣትሪሩ እንዳኾነነ፡ ኣብዚ ሕማቕ ተግባር ተዋፊሮም ዘለዉ ወገናት ናብ ልቦም ተመሊሶም ክእደቡ መልእኽቱ የመሓላልፍ። እቶም ናይ ከምዚ ተግባራት ግዳያት ኮይኖም ገንዘቦም ዘባኽኑ ዘለዉ ወገናትና ፡ ገንዘቦም ንመንን ስለምንታይን የፍስሱ ከም ዘለዉ ከጽንዑ ይግበኦም እምበር፡ ከምቲ “ህርፋንያ ጸባስ ጓጉድ ማይ ኣወደአ” ዝበሃል ንዝእተወሎም ቃል ከጽንዕዎ ይግበኦም። ካብዚ ሓሊፉ ክዝመቱ እንከለዉ ብዘይነሓፍነት ንገበርቲ ግናይ ከቃልዑን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከቕርቡን ይግበኦም። ምኽንያቱ ንሳቶም ኣጽቂጦም ካልእ ከእውየሎም ኣይክእልን እዩ። ነዚ ሕማቕ ተግባር እነውግዝ ወገናት ከኣ ባዕልና ምኹናኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነናብቲ ንነብረሉ ዘለና ሃገራት ሕጋዊ ትካላት “ኣቤት ምእንቲ ፍትሒ” ክንብል ይግበኣና።
Eritrea-Sweden Association in Gothenburg Celebrates 27th Eritrean Independence Day
Written by EPDP Information Office
On 24 May 2018, the Eritrean-Swedish Solidarity Association (Eritrean in Our Hearts) colourfully celebrated the 27th anniversary of Eritrean Independence Day and the second anniversary of the association's founding congress. Association President Tomas Magnusson warmly welcomed Swedish and Eritrean participants at the anniversary and wished good days ahead for Eritrea and its people.
Mr. Magnusson then invited Association Board member Zehaie Keleta to the podium to speak about Eritrea since its independence. At the occasion, the Hon. Shadiye Haidari, Swedish Parliament member from the Swedish Social Democratic Party, and her spouse presented the Eritrean speaker with a bouquet of red roses to congratulate all Eritreans on this historic day. Also presenting white roses to Mr. Zehaie Keleta was a representative the women's wing of the Swedish Peace Society.
In his speech, Mr. Zehaie Keleta mentioned some of extraordinary sacrifices of the Eritrean people in their prolonged 30-year struggle and the tragic experiences of this heroic people in the past 27 years under the dictatorial regime.
The keynote speaker narrated in great detail the human rights abuses in the country which is keeping thousands in its 364 prisons, including 29 journalists, 11 members of parliament and most senior government officials. He also explained the horrible experiences in the Sinai and Sahara deserts by young Eritreans fleeing from the limitless violations of political and human rights by the criminal regime in Eritrea.
Swedish MP Shadiye Haidari acknowledged her full awareness about the 2% tax and related extortions of Eritrean regime agents in Sweden and said their viewpoints on the matter have been passed to the Swedish Foreign Minister.
Following a reception accompanied by the anniversary cake plus Eritrean himbasha and kicha, the Eritrean-Swedish Association held its regular congress and at the end elected a seven-person committee to lead the solidarity groups for 2018-2019.
ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ሃገርና ኤርትራን ዓመታዊ ጉባኤን ኣካይዱ።
Written by ጸሃየ ቀለታ
ብዕለት 24 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ. ካብ ሰዓት 18.00 ድ.ቀ. ጀሚሩ ክሳብ ሰዓት 20.00 ድ.ቀ ኣብ ሓዲሽ ሎካል ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ብሙቅ ኣገባብ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ መበል 27 ዓመትን 2ይ ዓመታዊ ጉባኤ ማሕበርን ኣካይዶም። ልክዕ ሰዓት 18.00 ኣቦ ወንበር ሽ.ኤ.ባ.ም.ማ. ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ናይ ቅንቋዕ ደሓን መኣእኩም ኢሉ፡ ንመበል 27 ዓመት ዝኽሪ መዓልቲ ናጽነት ፍትውቲ ሃገርና ዘሎዎ ሰናይ ምንዮት ገሊጹ ፡ንሓው ጸሃየ ቀለታ ሓጺር መግለጺ ንዕዉት ዝኽሪ ነጻነት ኤርትራ ንክህብ ዕድል ሃቦ። ሓው ጸሃየ ቀለታ ኣብ መድረኽ ምስ መጸ፡ ካብ ኣባል ፓርላማ ሃገር ናይ ማሕበራዊ ዲሞክራስያዊ ሰልፊ ሃገር ሽወደን ወ/ሮ ሻዲየ ሄይዳሪ ምስ በዓል ቤታ ኣቶ ዲያኮ ሸይክ ዕታር ቀይሕ ጽገረዳ ዕንባባ ናይ እንቋዕ ኣብቅዕኩም ብምባል ኣበርኪቶም።
ማሕበር ሰላም ደቂ ኣንስትዮ ሽወደን እውን ሰናይ ምንዮተን ንምግላጽ ወይዘሮ ቲት ጻዕዳ ዕታር ዕንባባብ ጽገረዳ ኣበርከታ። ሓው ጸሃየ ቀለታ ንኣጋይሽን ንተሳተፍትቲ ኣሕዋት ኤርትራውያን ኣመስጊኑ ንዝኽሪ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ሎሚ ክገልጻ እንተኮይነ እቲ ዘይሕለል መስተንክር ቃልሲ ዝተኸፍሎ መስዋእትን ስንክልናን ምዝንባልን ክዝክር ከሎኹ ፡ ዋላ እኳ ልዕልቲ ሃገርን ተፈላጥነትን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ትኹን፡ እቲ ተባዕ ሓያል ህዝቢ ኤርትራ ደቁ ገልበቱ ንዋቱ ሂቡ ዘምጸኣ ሃገር ሰላምን ቅሱን ናብራ ተሓሪምዎ ብጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ተጠሊሙ መሰሉ ተሰሪቁ ህዝቢ ኣደዳ ስደት፡ ዝተወልደ መንእሰይ ናብ መጨረስታ ኣልቦ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ተጸሚዱ፡ ኣብ ክንዲ ናጽነት ባርነት እዩ እንተበኩ ካብ ሓቂ ኣይረሓቅኩን ኢሉ። ኣስዒቡ ነዚ ዝብሎ ዘሎኹ ብሩህ መረጋገጺ ከኣ እዞም ኣብዚ ዘሎዉ መንእሰያትን ተርፍ ሰሃራ፡ ሲናይ፡ ሃልቂ ውቅያኖስ ፡ ተረፍ ዕዳጋ መሳጋግርቲ ነጋዶ ደቂ ሰባት ዝኮኑ ምሳና እኔዉ፡ ሎሚ 29 ጋዜጠኛታት፡ 11 ሚንስተራት ኣሽሓት መንእሰያት ኣረገውቲ ኣብ 364 ቤት ማእሰርቲ ብኢሰብኣዊ ግናይ ኣታአሓሕዛ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ተቀፊዶም ዘሎዉ እንሆ ዳርጋ 20 ዓመታት ይቃራረቡ ኣሎዉ ፡ ብምባል ጌና ንሓርነትን ሕብረተሰባዊ ማዕርነትን ንዝተጠልመ ሃገራዊ ክብርን መሰልን ንምምላስ ኣብ ዳግማይ ቃልሲ ኣሎና ኢሉ። ክሳብ ኣብ ሃገር ሽወደንን ኣብ ስደት ዘሎዉ ኤርትርውያን እውን እቲ ስርዓት ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኮነ ቀረጽ ገንዘብ 2% ንምዝማዝ ጌና ይቅጽል ንምባል እዛ ኣብዚ ዘላ ብትግርኛን ዓረብን ተጻሒፋ ዘላ መሪሕ ጭርሖና ( ሓርነታዊ ቃልስና ክዕወት ዘተ ብዘይቅድመ ኩነት!!! ) ተኸቲና ፋሕተርተር ብምባል ኣብ ስሩዕ ቃልሲ ኣሎና ክብል መግለጺኡ ዛዘመ። ኣባል ባይቶ ሃገረ ሽወደን ወ/ሮ ሻዲየ እቲ ጉዳይ ከም እትፈልጦን ኣብ ባይቶ እውን ከም ዝተዛረብሉ ንናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተር ወ/ሮ ማርጎት ዋልስትሮም ከም ዘማሓላለፍዎ ሓቢራ። ድሕሪኡ ኣቦ ወንበር ማሕበር ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ናይ መበል 27 ዓመት ዝተጻሕፋ ቶርታ ቆሪጹ ንጋይሽ ብምዕዳል ተቀሪቡ ዝነበረ ሙቁር መግቢ ሕንባሻ ቅጫ ብምሉኣቶም ኣጋይሽ ቀሲሞም ናይ ዝኽሪ ነጻነት ኣከባብራ ተዛዘመ። ቀጺሉ 2ይ ጉባኤ ማሕበር ብስሩዕ ኣገባብ ዝተፈጸሙ ንጥፈታትን ገንዘባዊ ጸብጻብ ሰነዳቶም ኣርጊኦም ብዲምክራስያዊ ኣገባብ መሪሕነት ንዓመተ 2018 /2019 እትመርሕ 7 ዝኣባላታ ሽማገለ መሪጾም ጉባኤ ኣብ ጊዜኡ ሰዓት 20.00 ዛዚሞም።
ዓመታዊ ንግደት ማርያም ደዓሪ ኣብ ሳን ሆዘን ከባቢኣን
ዕድመንኩሉኤርትራዊደላይሰላምንፍቅርን
ዓመታዊ ንግደት ደዓሪ ንቀዳም ሰነ ዕለት 1, 2019 ከነውዕሎ ተቀሪብና ኣሎና። ኩሉ ኤርትራዊ ደለይቲ ሰላምን ፍቅርን ምሳና ሓቢርኩም ንክትጽልዩን ብሓጎስ ንክትውዕሉን ንዕድመኩም። ጸሎት ምህለላ ማርያም ዝጅምረሉ ግዜ ስዓት 12 ፋዱስ ኢዩ።
ብደሓን ምጹ!
ANNUAL PILGRIMAGE OF MARIAM DAARI IN THE BAY AREA!
ALL ERITREANS IN THE GREATER BAY AREA WHO LOVE PEACE ARE INVITED TO THE ANNUAL MARIAM DAARI PILGRIMAGE. THIS IS A DAY THAT WE COME TOGETHER FOR FAMILIES, PRAYER, PLAY, AND FUN.
WELCOME!
DATE JUNE 01, 2019
LOCATION: KELLY PARK (FAMILY CENTER)
1600 SENTER ROAD
SAN JOSE, CA 95112
PRAYER TIME: 12:00 P.M.
PROGRAMS INCLUDE CHILDREN AND ADULT ACTIVITIES.
PLEASE JOIN US FOR A QUALITY TIME.
THE BAY AREA CATHOLIC COMMITTEE
“ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ.ዲ.ህ.ኤ) ከም ማእከላዊ መቆሚያኡ ቅዋማዊትን ዲሞክራሲያዊትን ኤርትራ ንምህናጽ ዝቃለስ ሰልፊ ኢዩ። ናጽነት ሃይማኖትን እምነትን፣ ናጽነት ምሕሳብን ሓሳብካ ምግላጽን፣ ህላወ ናጻ ጋዜጣታት፣ ናጽነት ሰላማዊ ምትአኽኻብን ምውዳብን፣ ናይ ምንቅስቓስ ናጽነትን ክህሉ ይኣምን።” (ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ አዲህኤ፡ ራእይ ካብ ዝብል ንኡስ ክፍሊ ዝተወስደ)
ኩልና ከም ዘይንስሕቶ ኩሉ ተግባራት ህግደፍ መስደመም እዩ። ካብቲ መስደመምነቱ ዝግለጸሉ ኣገባብ ከኣ እቲ ዝጭረሖን ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቅን ዘይሰማምዑ ምዃኖም እዩ። ከም ናይዚ ነጸብራቕ ከኣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዝኽሪ መበል 27 ዓመት ናጽነት ኤርትራ መሪሕ ጭረሖኡ “ራእይ ብዕዮ” ዝብል ምንባሩ ኣዘራራብን ብዙሓት ሕቶታት ዘልዕልን ኮይኑ ኣሎ።
እቲ ንራእይ ብዕዮ ናይ ምግላጹ ኣገዳስነት ኣየባእስን እዩ። ቅድሚ ብዛዕባ ኣተገባብራኡ ወይ ኣተዓይያኡ ምዝራብ እቲ ዝያዳ ኣዛራቢ ክኸውን ዝግበኦ መሰረታዊ ትሕዝቶ ናይቲ ራእይ እዩ። ራእይ ከተተግብሮ ዝሓዝካዮ ነዊሕ ዝጠመተ ዕማም እዩ። ዕዮ ከኣ ናይ ኣተገባብራኡ መስርሕ እዩ። እቲ ራእይ ዘይጥዑይ እንተኾይኑ ኣብ ኣተገባብራኡ ዝተሓዝ መስርሕ ዝኾነ እንተኾነ ንመሰረታዊ ትሕዝቶ ናይቲ ራእይ ክቕይሮ ኣይክእልን እዩ። ራእይ እንታይ ዓይነት ናይ ኣተገባብራ ኣተሓሳስባ ከም እተመንጩ ናቱ ግደ ኣለዎ። ህግደፍ ራእይ የብሉን ማለት ኣይኮነን። ትሕዝቶ ራእይኡ ግና ብመሰረቱ ኣንጻር ህዝብን ሃገርን እዩ። ክሳብ ኣብ ባህርን ትሕዝቶን ናይዚ ራእይኡ ለውጢ ዘየምጸአ ከኣ ብዛዕባ ዕዮን ኣተገባብራኡን ዝኾነ ጭረሖ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ እንተቃልሐ ዘምጸኦ ሓድሽ ነገር ኣይህሉን እዩ። ናትና ቃልሲ ከኣ ብመሰረቱ ኣንጻር’ቲ ህግደፍ ህዝብና ዝውጸዓሉ ዘሎ ሳራምን ድሑርን ኣተሓሳስባ እዩ።
ራእይ ህግደፍ ብጥቕልሉ፡ ኮነ ኢልካ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ንምውዳቕ ዝተሃንደሰ ጸይቂ እዩ። ገለ ካብ ዝርዝር ትሕዝቶኡ እንጥቀስ እንተኢልና ከኣ፡ ራእይ ህግደፍ፡ ጸረ ዲሞክራሲ እዩ። ኩሉ መሰላት ህዝቢ ዝዕፍን እዩ። ንመሰል ህዝቢ ደቚሱ ዝና ውልቀሰባት ዘግንን እዩ። ህዝቢ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ሰሪሑ ከይነብር ዕድል ዝኸልእ እዩ፡ ኮታ ራእይ ህግደፍ ከም’ዚ ኩልና እንዕዘቦ ዘለና ሃገር ኣብ ቀራና መንገዲ ሸሚሙ ዘሎ እዩ። ስለዚ ህግደፍ ነዚ ዝተበከለ ራእይ ሒዙ ህዝቢ ብዕዮ ከሰንዮ ከም መሪሕ ጭረሖ ከቕርብ እንከሎ ጸረ-ህዝቢ ባህርያቱ ደኣ ዳግማይ ኣቃለዐ እምበር ሓድሽ ኣየመጸአን።
ኣብ ከም መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ዝኣመሰለ ረዚን ታሪኻዊ ዕለት እቲ ናብዚ ዘብጸሐ ዝሓለፈ መስርሕ ቃልሲ ኣይዝከርን ማለት’ኳ እንተዘይኮነ፡ እቲ ቀንዲ ቆላሕታኡ ክኸውን ዝግበኦ ግና ህልዊ ገምጊምካ ኣብ መጻኢ ዘለካ መደባት መተንብሂ እዩ። ህግደፍ ግና ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘመን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዝሓለፉ ተመሳሳሊ ኣጋጣምታት እውን እቲ ዝኽእሎ ኣብ ንዝሓለፈ ታሪኽን ስርሒታትን ዘንጸባርቕ ተቐሪጹ ዝተቐመጠ መደባት እዩ። ናይዚ ዓመትዚ መደባቱ’ውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣይነበረን። እቲ ጉጅለ ነዚ ንድሕሪት እምበር ንቕድሚት ዘየመዓዱ ኣገባብ ዝመረጸሉ ምኽንያት ክሓባበኦ’ኳ ዝፍትን እንተኾነ ንቕድሚት ዘማዕዱ ራእይ ዘየብሉ ስለ ዝኾነ እዩ። ስለዚ “ራእይ ብዕዮ” ክብል እንከሎ ወይ ነቲ ጨቋኒ ሓሳቡ ንምዕማቝ ወይ ድማ ኣብ ዘየለ ራእይ ብዛዕባ ራእይ ይዛረብ ከምዘሎ ኢና እንርዳእ። ትማሊ ናብ ጽባሕ ዘየማዕዱ እንተኮይኑ ከኣ ጐናይ እዩ ዝኸውን።
ሓደ ግዜ “ኣብ ኤርትራ መሬት ናይ መንግስቲ እዩ” ዝብል ኣበሃህላ ኣብ እንዳ ህግዲፍ ልሙድ ነይሩ። እዚ ኣበሃህላ ብብዙሓት ወገናት “እቲ መሬትስ ናይ መንግስቲ፡ እቲ መንግስቲኸ ናይመን?” ዝብል ሕቶ የልዕል ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። እነሆ ከኣ ሎሚ’ውን “እቲ ራእይ ብዕዮስ ሕራይ ይጨራሕ፡ እቲ ራእይከ ናይመን?” ዝብል ሕቶ ከልዕል ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ናይዚ ጉጅለ ኣበሃህላ ነቲ ኣብ ባይታ ዘየለ ሓቂ ብቓላት ኮሓሒልካ ከተጸባብቖ ምፍታን ካብ ምዃን ዝሓልፍ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ከምኡ ምባሉ ዝሕደሰካ’ኳ እንተኾነ እምብዛ ኣዛራቢ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እዚ ሽፋጢ ኣበሃህላኡ ልሙድ ስለ ዝኾነ። እቲ ኣዛራራቢ ዝኸውን እቶም በዚ ሸፋጢ ኣካይዳ መዓንጣና ዝሓርርን ካልእ መዋጸኦ ዝኸውን መንገዲ ክርከብ ከም ዝግበኦ እንኣምን ኤርትራዊ ወገናትከ እንታይ ንገብር ኣለና? ዝብል እዩ።
ህግዲፍ ካብዚ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ርሙስ ራእይ ዝተፈልየ ጥራይ ዘይኮነ፡ ፊትንፊት ኣንጻሩ ዝኾነ ህዝቢ ዝማእከሉ ራእይ ክሕዝ ነጊርናዮን ጸሚዕናዮን ኢና። መልሱ ከኣ “እምቢ ቀጣን” ካብ ዝኸውን ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ሕጂ እታ ኩዕሶ ኣብ ሜዳና ኣብ ሜዳ ህዝብን ደላይ ለውጢ ውዳበታትን ካብ ትኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ እቲ ጉጅለ ጸረ-ህዝብን ኩሉ መሰላቱን ዝገፍፍን ምዃን ብብደዐ ነጊሩና እዩ። ምሒር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብዘለዎ ንዕቀት ከኣ ነቲ ኣይኮነንዶ ንዓና ንኤርትራውያንን ንኹሎም ደለይቲ ራህዋን ፍትሖን ወገናት ኣዝዩ ኣሻቓሊ ኮይኑ ዘሎ ክንሱ፡ ንሃለዋት ኤርትራን ህዝባን “ጽቡቕ ኣለዉ” ብዝብል ናይ ትዕቢት ድዩ ናይ ትምክሕቲ መንፈስዩ ዝገልጾ ዘሎ። ስለዚ ነቲ ርኡይ ዘይህዝባዊ ራእይ ህግደፍ ብምንቃፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ራእይኡ ዝብድህ ህዝባዊ ራእይ ሒዝና ክንቃለስ ንጥለብ ከምዘለና ኣይንዘንግዕ።
ስዉእቲ ኣዴናን ሓብትናን ጽሃይቱ በራኺ፡ ቅድሚ ናብ ገድሊ ምስላፋ፡ በቲ ዘለዋ ናይ ሙዚቃ ክእለት፡ ንመንእሰያት ናይ 70ታት ሃገራዊ ስምዒት ኣብ ምሕዳር ዓቢ ግደ ተጻዊታ ኢያ። ኣብ ማአሰርቲ ስርዓት ህግዲፍ ዝርከብ ናይ ቀደም ሚኒስተር ጴጥሮስ ሰለሙን ቅድሚ ምስላፉ፡ ስም ጽሃይቱን ደርፋን ክደጋግም ኢዩ ዝስማዕ ነይሩ።
ስውእቲ ሓርበኛ ጽሃይቱ በራኺ፡ ንመንእሰያት ኣበራቢራ ንሜዳ ሰዲዳ ንሳ ኣብ ገዝኣ ኮፍ ኣይበለትን። ብ1975 ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፋ፡ ሃገራዊ ጕባኤ ክትፍጽም ደኣ ተራእየት። ምስ ሃገራዊ ክፍሊ ሙዚቃ ናይ ተሓኤ ኰይና፡ ንህዝብን ሰራዊትን ዘልዓዕል ደርፍታትን ሙዚቃታትን ኣበርኪታ ኢያ።
ስውእቲ ጽሃይቱ በራኺ ብኣካል እኳ ካባና እንተተፈልየት ብመንፈስን ብዘበርከተቶ ግደን (ሲዲታት፡ ቪድዮታት) ምስ ህልዊ ይኹን ስዓቢ ወለዶታት ክትዝከር ክትነብር ኢያ።
በዚ ኣሕዛኒ ኣጋጣሚ’ዚ ንስዉእቲ ጽሃይቱ በራኺ መንግስተ-ሰማይ የዋርሳ፤ ንቤተሰብ፡ ኵሎም መሓዙታ፡ መሳርሕታን መቓልስታን ዝነበሩ ድማ ጽንዓት ይሃብኩም ጠሉ ድማ የውርደልኩም እናበልኩ ብስም መሪሕነትን መሰረታትን ሰልፍ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሓዘንኩም ተኻፈልቲ ከምዝዀነ ክገልጽ እፈቱ።
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
27 ግንቦት 2018
Democracy according to Eritrea's Afwerki, then and now
Written by Abraham T ZereMore...
ብዛዕባ ኣመጻጽኣን ምዕባለን ኤርትራን ኤርትራዊ ሃገራውነትን ብዙሕ እዩ ዝበሃል። እቲ ክሳብ ሕጂ ን ኢትዮጵያናውነት ዘመላኽዕን ዝጣበቅን ትረኻ: ንሃገርነት ኤርትራ ብፍጹም ነጻጊ ካብ ሙዃኑ ዝተበገሰ ምኽንያት: እቲ ፍጻሜ ዘይፍትሓዊ እዩ ንዝብል መትከሎም ብ "ቅድሚ ጣልያን እኮ ኤርትራ ትበሃል ሃገር ኣይነበረትን" ዝብል ምጉት ብምልዓል ከም ሓንቲ ክፋል ኢትዮጵያ ዝነበረት እሞ: ጣልያን ቆንጪሉ ዝወሰዳ ጉዚ ክጠቅስዋ ህርድግ ክብሉ ይረኣዩ እዮም። ብርግጽ እዛ ናይ ሎሚ ዶባዊ ቅርጺ ዘለዋ ኤርትራ ቅድሚ መግዛእቲ ጥልያን ኣይነበረትን። ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነት ግን: ብመሰረቱ ሃገራት ኣፍሪቃ ቅድሚ መግዛእታዊ ውሳኔን ምሕንጻጽን ዶባተን: በዚ ሎሚ እንፈልጠን ክውንነት ኣይነበራን።
ብዙሓት ተመራመርቲ ታሪኽን ፓለቲካን: ምጅማር ሃገርነትን ሃገራውነትን ኣብ ዓለም ኣብዚ ዝሓለፈ 400 ዓመታት ዝጀመረ ተርእዮ ሙኻኑ ይድምድሙ እዮም። እተን ናይ መጀመርያ ከም ሃገር ርእሰን ዝፈለጣ ሃገራት ኣውሮጳ ክኾና ከለዋ: ዝተኸተላኦ ናይ መግዛእቲ ጎደና: ን ገዚፍ ክፋል ኣመሪካ ኣስያ ዓረባዊ ዓለምን ኣፍሪቃን ድሒረን ናብዚ ኣምር ክመጻ ደሪኹ። ውሩይ ተመራማሪ ታሪኽ ኤርትራዊ ኣለምሰገድ ተስፋይ ኣብታ "ኤርትራ: ካብ ፈደረሽን ናብ ጎበጣን ሰውራን 1956–1962" ዘረእስታ መጽሓፉ ኣምር ሃገራዉነት ውጽኢት ምርምር በነዲክ ኣንደርሰን ዝተባህለ ተማራማሪ ብምጥቃስ: ሃገራውነት ናይ ቀረባ እዋን ዘመናዊ ተርእዮ ክነሱ ኩሎም ሃገራውያን ናን ናይ ጥንቲ ኣመጻጽኣ ማሕበረ ኮሞም ከምዝመልስዎ ይገልጽ። ኤርትራዊ ፉኣድ መኪ ነዚ ብ ኣደርሰን ዝተገልጸ ንምሩጓድ: ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሃገርነትን: ቅድሚ ምምጻእ መግዛእቲ ኢጣልያ ከም ሃገር ስለዘይነበረት: ንሶም ዳህሲሶም ክረኽብዋ ትጽበ ከምዝነበረት ጌርካ ምውሳዳ ጌጋ እዩ ይብል። ስለዚ ታሪኽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ክጸሓፍ ተኾይኑ: ከም ናይ ጥንቲ ካብ ምርኣዩ: ከም ሓደ መስርሕ ናይ ማሕበራዊ: ፓለቲካውን ታሪኻውን ህንጸት ምርድኡ ዝበለጸ እዩ ይብል። ነዚ ታሪኻዊ ህንጽት ንምርድኡን ገዛእ ታሪኽናን ሃገራውነትናን ንምምዕባል ክሕግዙና ዝኽእሉን ናይ ዝሓለፉ 500 ዓመታት ተርእዮ ምስ እንድህስስ: ምምስራት ባሕሪ ነጋሽ: መግዛእቲ ጥልያን: ምምሕዳር እንግሊዝ: ታሪኽ ስናዕ(artificial) ፈደረሽን: ጎበጣ ኢትዮጵያን ብዓቢኡ ከኣ ሰውራዊ ጉዕዞን ኣኺሎም ዝተርፉ ኣብነታት እዮም። ከምቲ ታሪኽ ብዙሓት ሃገራት ኣብ ሓደ እዋን ምስ ነቲ መድረኽ ዘደንፍዐ ተርእዮ ምብጋሱ: መስመር ታሪኽ ኣመሰራርታ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ካብዚ መስመር ዝወጽእ ኣይኮነን። እዚ ነቲ ኣብ ምዝዛም መግዛእቲ ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ: ከም ሃገር ክቀውም መሰል ኣለኒ ዝበለ ሕብረተሰብ ኤርትራ እኹል ድሕረባይታ እዩ።
ሃጸያዊን ፋሽሽታውን መግዛእታዊ ዘመን ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘብቀዓሉ ዓመታት ብፍላይ ኣብ 50ታት እምበኣር: ኤርትራ ከም ካልኦት ኩለን ናጽነተን ዝረኸባ ሃገራት ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ክትከውን ኔሩዋ። እዚ ንረብሓ ሓያላን ምዕራባውያን ሃገራት ኣካታዒ ምንባሩን: ብቀንዱ ውን ተቀባልነት ስለዘይረኸበን: ድምጽን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ብምርጋጽን ጸማም እዝኒ ብምሃብን ብ1952 ንታሪኽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ በሰላ ዝፈጠረ ውሳኔ ብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዋሂቡ። ነቲ ብጉልባብ ፈደረሽን ዘተኸወለ: ግን ከኣ ፓለቲካዊ:ማሕበራዊን ቁጠባውን መዳዩ ኣብ ፍጹም ምምሕዳርን ምልኪን ንግስነት ኢትዮጵያ ዝሸመመ ጉዕዞን ሃለዋትን ሃገር እምብይታ ብምስማዕ: ኣብቲ መጀመርያ ብሰለማዊ ቀልሲ: ድሒሩ ከኣ ናብቲ ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ዝተወስደ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ኔርዎ። እቲ ኣብ ክሊ ዶባት ናይ ሎሚ ኤርትራ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ዝዓገበሉ ዝዓበየን ቀንድን ክምለስ ዝነበሮ ሕቶ: ሕቶ ሃገርነት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር: ን ሃገርነት ክበቅዕ ዝነበሮ ህዝቢ መሰሉ ምስዝሕደጎ ዝወስዶ ስጉምቲ ብምውሳድ: ነታ ከም ህዝቢ ዝተነፍጋ መሰል ርእሰውሳኔ ከተግብር: ቃልሲ ንሃገርነት መጀመርያ 40ታት ኣብ ከተማ ጀሚሩ። ኣብ 1993 ኤርትራ ዓለምለኻዊ ኣፍልጦ ክትረክብ ከላ: ደበስ ናይቲ 50 ዓመት ዝወሰደ መሪር ናይ ከተማን በረኻን: ሰለማውን ብራታውን ሰወራ ዝተኸፍለ ዋጋን መስዋእትን እዩ።
ዝበዝሑ ሰውራታት ዓለምና: መግዛእቲ ንምውጋድ: ፍትሒ ንምንጋስ: ስርዓት ንምቅያር ዝዓለሙ እዮም። ኣበዚ ገስጋሰ ዝረአን ንመብዛሕትኦም ሰውራታት ዘመሳስሎም ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ንኣብነት እቲ ከም ኣቦ ስውራታት ዓለም ዝርአን: ኣብ ታሪኽ ዓለም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሰጋገረ መድረኽ ዝረአ ሰውራ ፈረነሳ እዮ። ዕላማ ሰውራ ፈረንሳ: ዝነበረ መስፍናዊ ስርዓት ብምውጋድ: ኣብ ዘመነ ንቕሓት ይጉሰገሰሎም ንዝነበረ ክብርታትን ሓሳባትን: ኣውራ እኳ ደኣ ነመሰል ደቂ ሰባት ዘኽብር ስርዓት ንምትእትታው ኔሩ። እዚ ዕላማ ሒዙ ከብቅዕ: ብዙሓት ተሳተፍቱ ንከዐውትዎ ህርድግ ይብሉሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ: መራሒ ናይቲ ሰውራ ዝነበረ ቦነፓርት ናፖልዮን ነቲ ዝነበረ ንግስነት ኣልዩ ከብቅዕ ተመሊሱ መስፍናዊ ስርዓት ምትእትታዉ እዩ። እዚ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዘመሳስሎ ነገር እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል እምበኣር ግድን ይኸውን። ኣብ ሰውራ ዘጋጥም እቲ ዝዓበየን ቀንድን ሽግር: ከልተ ዓይነት ሰባት ነቲ ሰውራ ስለዝጽነብርዎ እዩ። እቲ ሓደ ክፋል: ዕላማ ሰውራ ንምዕዋት ነቶም ኣቀዲምና ዝዘርዘርናዮም መስዋእትታት እንዳከፈለ ክጉዓዝ ከሎ: እቲ ካልኣይ ዓይነት ሰብ ከኣ: ውልቃዊን ክበጽሖ ዝደለየን ኣዕናዊ ዕላማ ብምኽታል: ንሰውራን ውጽኢቱን ይጨዊ። እቲ ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ዝፍጠር ኩነታት ውጽኢት ናይቲ መጭወይቲ ክኸውን ንርእዮ። ኤርትራ ሃገርና ውን ካብዚ ዝተጠቅሰ ሓደጋ ኣየምለጠትን። ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ኤርትራ: ኣብ ኢድ ጨወይቲ ስለዝወደቀት ኣበዚ ሎሚ ዘላቶ ኩነታት ወዲቃ ትርከብ። ኤርትራ ሎሚ ከመይ ኣላ ዝብል ሕቶ ምምላሽ ዘየድልዮ: ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንዕዘቦ ዘለና እዩ።
ህልው ኩነታት ኤርትራ: ነቲ ሃገር ንምትካል ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝኸፈለ ተጋዳላይ ሓላፍነት ምስካም ፍትሓዊ ድዩ ዝብል ሕቶ መልሲ ዘድልዮ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ኣገዳሲ ኣርእስቲ እዩ። እዚ ሎሚ ክብሩን ኣብርክትኡን ክዋርድ ጀሚሩ ዘሎ: ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝወለዶ ኣካል ናይ ሰውራ ዝኾነ ተምሃራይ: ሸቃላይ: ነጋዳይ: ሓረስታይ: ወላዲ: ወላዲት: ኮታ ብግብሪ ብምግዳል: ተጋዳላይ ክስየም ዝበቕዐ ከፋል ሕበረተሰብና ተርኡ እንታይ ኔሩ: እንታይ ኣበርኪቱን ኢልና ክንሓትት እምበኣር ግቡእ ይኸውን። ከምዚ ሎሚ: ንኹሉ ኣብ ሓደ ቁራዕ ብምሕዋስ ሽም ተጋዳላይ ዝራኸስ ዘሎ ዘይኮነስ: ተጋዳላይ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ እንተላይ እታ ዘይትትካእ ሂወቱ ክህብ: ካብ ማሙቕ ቁሪን ንፋስን: ካብ ለማጽ ጎልጎል ጎቦታትን ስንጭሮን: ካብ ጽጋብ ጥሜትን ጽምእን: ኮታ ኩሉ እቲ ንሂወት ወዲ ሰብ ተጻባኢ ዝኾነ ሃለዋት ክነብሮ ዝመረጸ ፍጡር እዩ። ተጋዳላይ: ዝጥወሩ ስድራቤት: ብጽሕቲ ወርሒ ሰበይቲ: እግሪ ተኽሊ ውሉድ: መርዓት ሕጽኖት: ማኪናን ርሻንን: ትምህርትን ምርምርን: ምቹእ ናብራ ምዕራባዊ ዓላም: ዓርከ መሓዛን ንድሕሪ ገዲፉ ባንዴራ ንምድላይ በረኻ ዝወጸ እዩ። ተጋዳላይ እቲ ኳ ኣብ ኢድ ጸላኢ ምውዳቁ ምስፈለጠ: ዕላምኡን ብጾቱን ከድሕን ብከሚና: ብገዛእ ሽጉጡን ቡምባኡን ነብሱ ዘሕለፈ: ምስጢር ከየውጽእ ክእሰር: ክግረፍ: ብኣስካሕካሒ ኣገባብ ዝተገፍዐን ክርሸን ዝመረጸን ዶ ኣይኮነን? ተጋዳላይ: ሰውራ ብምክያድ ኣብ ታሪኽና ወሳንን መሰረታውን ዝኾነ ምዕራፍ ሓሊፉ እዮ። እታ ብ ምዕራባውያን ሓያላት: ገዛእቲን ሰብ ረብሓ ደቂ ሃገርን ንኸይትህሉ ዝተጻዕረላ ኤርትራ: ሳላ ተጋዳላይ ነቲ ካብ መጀመርያ ናይዚ ጽሑፍ ዝተዘርዘረ መስመር ታሪኽ ንምምላስ ሓደ ኣገዳሲ ምዕራፍ ሰጊሩ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ብድምጻዊ ዓንዲት ዑቅባይ ዝተዘየመት "ዕንቋዕ ተጋደለ" ትብል ደርፊ : ኣበርክቶ ተጋዳላይ እትገልጽን ኣፍልጦ ትህብን ኣገዳሲስ ስራሕ ብሙኻና: ኣነ ውን በተን ኣብ ኣርእስቲ ናይታ ደርፊ ዘለዋ ቃላት ንጅግና ተጋዳላይ/ተጋዳሊት "እንቋዕ ተጋደልኩም" ኢለ ክመጉሶም ይደሊ: ምኽንያቱ ተጋዳላይ ተዘይወፍር: ዕጫ ኤርትራ እንታይ ምኾነ ዝብል ሕቶ መልሱ ንምግማት ኣሸጋሪ ስለዘይኮነ።
ኣብ መወዳእታ: ህዝብናን ሃገርናን ዘለውዎ ኩነታት: ተጋዳላይ ዝስከሞ ሓላፍነት ዘይኮነ: ካብታ ኤርትራ ከም ሃገር ዝቆመትላ መዓልቲ ጀሚራ: ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ፍትሓዊትን ዴሞክራስያዊትን ንምገባራ: ተራ ናይ ኩሉ ኣባል ሕበረተሰብ ኤርትራ ሙኻኑ ከስምረሉ ይደሊ። ሎሚ ኤርትራውያን: ካብ ቃልሲ ሃዲምናን እንታይ ገደሸኒ ዝብል መንፈስ ሳዕሪሩናን ኣሎ። ወላ እቲ ጉዳይ ኤርትራ ተረዲእኒ እዩ እሞ ፍታሕ ከምጻሉ እየ ኢሉ ዝነጥፍ ዘሎ ወገን ዝረአ ዘሎ ምክፍፋልን ትሕተ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ: ባይቶይ ባይቶኻ ውድበይ ውድብካ: ቡኽረት ሓባራዊ ጉዕዞ ንሓደ ዕላማን ብዓብኡ ከኣ: ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣማመነሉን ዝድግፎን አሰማራጺ ክኾኖ ዝኽእል ደነበ ብዘይ ምህላዉ: እኩብ ድምር ናይዚ ኩሉ ነዚ ሎሚ ኣብ ኣሻቃሊ ኩነታት ክንርከብ ተቀሲብና ኣለና። ሕምቀትና: ኣብክንዲ ነቶም ዕማሞም ዝዛዘሙ ተጋደልቲ ምስካም: ተራይን ኣበርክቶይን እንታይ ይኹን ኢልና ነብስና ብምሕካኽ: ክብርታት ኤርትራውነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከየእተና: ንሃገርናን ህዝብናን ዘተኣማምንን ራህዋ ናብ ዘምጽእ ጎደና መብጽዓ ምምራሽ እዩ እንኮ መፍትሒ።
እንቋዕ ናብ መበል 27 ዓመት ፍረ ገድሊ ዝኾነት ምብቃዕ ሃገርነት ኣብጸሓና!
ዘልኣለማዊ ክብሪ: ዝኽርን ዕረፍትን ንሰማእታት ኤርትራ!
ወደብ ቴድሮስ
23.05.2018
ኣብ ድሮ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ ብ22 ጉንበት 2018 ኣባላት መሪሕነትን ተራ ኣባላትን ማሕበረ-ኮም ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ከም ዝተታሕዙ ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም። እዞም 70 ዝኾኑ ዕሉላት መሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ዝተታሕዙ እቲ ወግዓዊ ክበባቶም ብመንግስቲ ሱዳን ምስተዓጽወ ዴም ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብምስጢር ኣብ ዝኸፈትዎ ናይ ቁማር ቦታ እዩ ተፈጺሙ።
እዚ ሓበሬታ ከም ዘረጋገጾ እዞም ኣባላት ህግደፍ ዝተታሕዙ፡ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ነቲ ዘይሕጋዊ ቦታ ኣበይ ከም ዝኾነ ኣረጋጊጾም ምስ ከበብዎ እዩ። በቲ ሓበሬታ መሰረት እዞም ብሃንደበታዊ ከበባ ዝተታሕዙ 24 ሰዓታት ተኣሲሮም ዝተፈትሑ ክኾኑ እንከለዉ፡ ገበኖም ናብ ናይ ህጹጽ ግዜ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ክረአ እዩ። ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ከም ዝብልዎ እቲ ዝሓዝዎ ገዛ ዘይሕጋዊ ኣብ ልዕሊ ምንባሩ እቲ እናካየድዎ ዝተታሕዙሉ ቁማር ከኣ ነቲ ዘይሕጋውነት ዘኽብዶ እዩ።
ኣብ ድሮ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ ብ22 ጉንበት 2018 ኣባላት መሪሕነትን ተራ ኣባላትን ማሕበረ-ኮም ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ከም ዝተታሕዙ ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም። እዞም 70 ዝኾኑ ዕሉላት መሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ዝተታሕዙ እቲ ወግዓዊ ክበባቶም ብመንግስቲ ሱዳን ምስተዓጽወ ዴም ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብምስጢር ኣብ ዝኸፈትዎ ናይ ቁማር ቦታ እዩ ተፈጺሙ።
እዚ ሓበሬታ ከም ዘረጋገጾ እዞም ኣባላት ህግደፍ ዝተታሕዙ፡ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ነቲ ዘይሕጋዊ ቦታ ኣበይ ከም ዝኾነ ኣረጋጊጾም ምስ ከበብዎ እዩ። በቲ ሓበሬታ መሰረት እዞም ብሃንደበታዊ ከበባ ዝተታሕዙ 24 ሰዓታት ተኣሲሮም ዝተፈትሑ ክኾኑ እንከለዉ፡ ገበኖም ናብ ናይ ህጹጽ ግዜ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ክረአ እዩ። ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ከም ዝብልዎ እቲ ዝሓዝዎ ገዛ ዘይሕጋዊ ኣብ ልዕሊ ምንባሩ እቲ እናካየድዎ ዝተታሕዙሉ ቁማር ከኣ ነቲ ዘይሕጋውነት ዘኽብዶ እዩ።
ቀዳማይ ክፋል
ዮውሃና ንመበል 27 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ድሕሪ ምባል፡ ነዚ ብዝምልከት ሓተታ አሰጋግረኩም።
ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ፡ መዘና ዘይርከቦ መሰናኽል ሰጊርና፡ ክጽወር ዘይክእል ጽንኩር ፈተነታት ተጸሚምናን ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ጀጋኑ ህይወት ከፊልና ዘምጻእናያ ብልጽቲ ህያብ ስውኣት፡ ንመላእ ህዝቢ ስለ ዝዀነት፡ ሓለፋን ልዕሊ ኩሉን ስለ ዝዀነት ብሓጎስን ደስታን ብምልኣትን ክትከብር ይግብኣ። እዚ ማለት ከኣ ኩልና ከም እንርድኦ፡ ናጽነት ምልክት ናይልዑላውነታ ዘረጋገጸት ሰንደቅ ዕላማ ከም ነጻ ሃገር ኣብ መዝገብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ምምዝጋብ ጥራሕ ዘይኰነትስ፡ ክብርን መለለይን ንዜጋታታ ኰይና፡ ንኩሎም እትሕለቕን እትሓቁፍን፡ ኩሉ መሰረታዊ መሰል ወድሰብ ካብ ምሕላው ሓሊፋ፡ ደቅሰባት ብሰላም ወፊሮም ክኣትው ሰሪሖም ክምዕብልሉ ዝኽእል ጥጡሕ ዕድል ኣብኣ ዝተሰረተ ስለ ዝዀነ‘ዩ።
ሓንቲ ካብዚኣን ምስ እትጎድል ከኣ እቲ ዕላማ ተዓዊቱ ምባል ኣይክኣልን ጥራሕ ዘይኰነስ ጠንቂ ብሰላም ናይ ዘይምንባርን ምብትታንን‘ውን‘ዩ። እዛ ክሳብ ሎሚ ዘላ ናጽነት፡ ህዝብና ዝበሃጎን ዝተጸበዮን ዓለም‘ውን ተስፋ ዘንበረሉን ዘይቃዶን፡ ናይ ሕቘን ከብድን ዝፍልልዩ ኣተሃልልዋ እምበኣር፡ እዚ ዝፈጠሮ ምዃኑ ተስዓ ካብ ሚእቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝሰማምዓሉን፡ ኩነታት መነባብርኡ ኣብ ባይታን ዝምስክሮ ቅሉዕ ምስጢር እዩ። እዚ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ማሕበራውን ምጣኔ ሃብታውን ሃይማኖታውን ባህላውን ዝርምስ ሕሱም ህይወት እምበኣር፡ እንተስ ብግርህነት እንተስ ብዕሽነት ከም ብዓል ውሕጅ እናስሓቕናን እናኣጣቓዕናን ዝተቐብልናዮ መግዛእቲ ውጽኢት እዩ። ምኽንያቱ መንግእቲ፡ ሓያል ኣብ ልዕሊ ድኹማት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ወይ ባዕሉ ኣብ ስልጣን ተቕሚጡ፡ ዝንኡን ረብሕኡን ንምዕባይ ብዘይግቡእ ክፍሊት ሓልዮትን ናይ‘ታ ዝገዝኣ ደቂ ሃገር እናመዝመዘ ዝነብር ጨቛኒ ስርዓት ስለ ዝዀነ። እዚ መስርሕ‘ዚ ኣበይ፡ መዓስ፡ ብከመይ ይትግበር ብመጽናዕትን ነዊሕ መስርሕን ዝካየድ ኰይኑ፡ እንተሰለጠ ነቶም ግዳይ ዝጠቅም መሲሉ ብምትላል እንተዘይሰለጠ ድማ ብዓመጽ ዝትግብር ሞያዊ ስራሕ ተንኰለኛታት እዩ።
ነታ ሃገር ተቘጻጺሩ ብክልተ እግሩ ምስ ረገጸ ግን እቲ ሕቡእ ገባቲ ባህሪኡ ቀሊዑ ንዜጋታት ታ‘ሃገር ኣብ ከቢድ ናይ ጉልበት ዕዮ ጸሚዱ ብዘይረብሕ ደሞዝ ወይ ብኣገልግሎት ኣመኻንዩ እናስርሐ ማእለያ ዘይብሉ ሃብቲ ሃገር ዝግሕጥ ስሱዕን ሕልና ኣልቦን ስርዓት ኢዩ። ገዛኢ ብሕሱር ዋጋ ዘገልግልዎ ዓቕሚ ሰብ ምርካብ እምበር ኣብ ኩነታት ጥዕናን መነባብሮን ሞትን ምብትታንን ናይ ዘስርሖም ዝሓልን ዝግደስን መንፈስ ዘይተዓደለ ጨካን እዩ። እዚ ድንጋጸ ዘይብሉ ሕሱም መግዛእቲ ንመዋእል ክጽወር ስለ ዘይክኣል ግን፡ ብመጠን‘ቲ ክብደቱን ምረቱን ውህሉል ተመክሮ ዘበገሶ ቀባጽን ሰጋእ ዘይብልን ቆርራጽ ናይ ተቃውሞ ቃልሲ ይወልድ። እዚ ዓይነት ወጽዓ‘ዚ ንኩሎም ግዳያት ብማዕረ ስለ ዝልብልቦም ከኣ ብዘይካ ገለ ብቁሩብ ብዘይረብሕ ጠቕሚ ዝተዓስቡ ወይክኣ ነብሰ ፍትወት ዘጥቅዖም ነብሶም ገሊሎም ለውጢ ብካልኦት ክትመጸሎም ዝጽበዩ ሓቦ ዘይተዓደሎም ውሑዳት ገዲፍካ፡ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኣብ‘ቲ ቃልሲ ስለ ዝዓስል ቀልጢፉ ክዓብን ተቓሊሱ ክዕወትን ጊዜ ከም ዘይወስደሉ ታሪኽ ዝመስከሮን ዓለም ዘምዝገበቶን ስኑድ ሓቂ ኰይኑ፡ ዓወት ሰውራ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ባዕዳውያን ህያው ምስክር ኢዩ። እንተዀነ፡ ንማይ ዝበልካዮ ንበረድ ኣይኹን ከም ዝብልዎ ኣቦታትና፡ ወያ ብኽቡር መስዋእትን መሪር ቃልሲ ጅግና ህዝባን ዝተረጋገጸት ናጽነት፡ በቲ መውጽእ ሓራ ኰይኑ ሰውራ መሪሑ ንባዕዲ ዘልገሰ ትዕቢተኛ ጉጅለ ህ ግ ድ ፍ፡ ስለ ዝተጠልመ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሰንደቕ ዕላምኡ ኣብ ወሊዱ ዘይልእከላ ደቂሱ ዘይሓድረላ ብመልክዕ ሲኦል ኣብ ዝግለጽ ሕልሉፍ ናይ ባርነት ህይወት ተሸሚሙ እንብር ኣሎ።
እዚ ብዘይሃገራዊ ቅዋም ክሳብ ሎሚ ዝገዝእ ዘሎ ትምክሕተኛ ስርዓት ብዝፈጠሮ ጠንቂ ኸኣ‘ዩ መንእሰይ ወለዶ ተስፋ ቘሪጹ ሃገሩ ጠንጢኑ ምውትዶ ካብ ሞት ይፈርሕ እናበለ ንስደት ብምምራሕ ኣብ ፈቐዶ ምድረበዳታትን ቀላያትን ብምህላቕ ዓለም ዘዛረበት ኣብነት ስቃይን ሕሰምን ሃገር ከም እትኸውን ጌርዋ ዘሎ። እዚ ንሃገር ዝኣክል‘ሞ ንክንድዚ ዓመታትስ ይትረፍ ንናይ ሓንቲ መዓልቲ መርዓን ሕጸን‘ኳ ብሕጊ ዝሰርሕ ፍትሐኛ ህዝቢ ኤርትራ ን27 ዓመታት ብዘይሃገራዊ ቅዋም [ሕጊ) ክመሓደር ከሎ ካብ ምስድማም ሓሊፉ ምሽክዕላል‘ ውን እዩ። ስለ ዝዀነ ድማ‘ዩ፡ መሉእ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ንባዕዳውያን ዝጸራረገ ሓያል ቅልጽሙን ዘይጽዓድ ዓቕሙን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ዳግማይ ከልዕልን ከምዚ ዝኣመሰለ ፉንፉን ስርዓት ብዘይደግስ ዓወት ከረጋግጽ ዝህልዎ። እዚ ሕልሉፍ ክብረትን ምእዙዝነትን ህዝብና ሰርኒቕዎ ንመንገዲ ጥፍኣት ዝመረጸ ትዕቢተኛ ስርዓት ንህዝቢ ዘታልለሎም ከረጺት ጸንቂቑ ኣብ ፍርሕን ራዕድን ኣትዩ ምሉእ መሓውራት ስለያኡ ኣዋፊሩ ንጹሃት ደቂ ሃገር ብምእሳር ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዓጽረሞታዊ ፋሕተርተር ምባሉ ምልክት ናይ‘ቲ ኩሎም ገዛእቲ ድሮ ስዕረቶም ዝገብርዎ ልሙድ መስርሕ ስለ ዝዀነ ዘገርም ኣይኰነን። እቲ ዘገርምስ ክሳብ ሎሚ እንታይ ጌርና ንብሕጅኸ እንታይ ተማሂርናን ብምግምጋም ንዝጽበየና ዘሎ ዕማም ንምስልሳል፡ ህዝብና መራሒ እምበር ገዛኢ ከም ዘየድልዮ ተመዂርና ለውጢ ከነምጽእ ዘይምኽኣልና እዩ።
ሕጅ ውን ስቓይ ህዝብና ብዘይምልጋስ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ክረጋገጽ ስለ ዘይክእል ከም ነዚ ጉሒላ ስርዓት ኣቃቢጽና ኣብ ዑናታቱ ምሉእ ናጽነት ህዝባ ዘውሓሰት ፍትሓዊትን ዲሞክራሲዊትን ኩሉ ዝኸብረላን ብሰላም ዝነብረላን ብምሉእ ህዝባን ብልዑል ወንን ብድምቀት እትኸብርን ባዕልና ብዝመረጽናዮ ኣካል እትምራሕ ነጻ ሃገር ምርግጋጽ እዩ ዝፍወስ።
ኣብዚ ክንበጽሕ ግን ክሳብ ሎሚ ዝኸድናዮ መንገድን ዝዓንቀፉና መሰናኽላትን እንተርኢና፡ ውጽኢቶም ወግሐጸብሐ ምፍልላይን ምብዛሕ ዘይተድላይ ውዳብታትን ሕድሕድ ምክሳስን ምጽልላምን ዘይምትእምማንን ኰታ ሓቢርካ ንምስራሕ ዘይሕግዝ ኣተሃላልዋ ደምበ ተቓውሞ‘ዩ ዘርእየና። እዚ ኣተሃላልዋ‘ዚ ድማ ህዝብና ብተግባር ኣለኹ ዝብሎ መድሕን ስኢኑ ከቢድ ኣርዑት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ተሰኪሙ ንብዓት ዓይኑ ንውሽጡ እናውሓጠ እናሰምዐ ጸማም፡ እናርኣየ ዕዉር እናፈለጠ በሃም ተመሲሉ ክፉእን ጽቡቕን ምፍላይ ተጸጊሙ ይነብር ምህላዉ ማንም ዘይክሕዶ ሓቂ እዩ። ይኹን‘ምበር ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳትን ብብዝሒ ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ምጽንባርን ዝርኤ ዘሎ መስርሕ ነቲ ስርዓት ዘየደቀሰ ጉዳይ ብኣወንታ ንደለይቲ ለውጢ ክግለጹ ዝኽእሉ ተርእዮታት የለዉን ማለት ኣይከነን።
ነዚ በብዝመስሎ መልክዕ ዝተኣካኸብ ዘሎ ውደባታት ተቓውሞ ኣብ ሓደ ናይ ሃገር ምድሓን ቀዳምነት ዕላማ ዝገበረ ንኩሉ ዘሳትፍ ሰፊሕ መቃለሲ ባይታ ኣዋዲድካ ምሉእ ዓቕምኻ ጸሚድካ ምስራሕ እምብኣር መተካእታ ዘይብሉ ኣማራጺ እዩ። እንተ‘ቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ፕሎቲካዊ ማበራዊ ሃይሞኖታዊ መበቈላዊ ኣወዳድባን ራእይን ንናጽነት ሃገርን ሓደነት ህዝባን ክሳብ ዝዀነ መሰል ወደብቱ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ሰፊሕ ናይ ሓሳባት መማረጺ ዕድል ዘአንግድ‘ውን ስለ ዝኸውን ብኣሉታዊ ዓይኒ ጥራሕ ምርኣዩ እንተዘይተመርጸ ይሐይሸ።
ሎሚ እምብኣር ነዛ እናተሻቐልና እንጽንብላ ዘሎና መበል 27 ዓመት ክብርቲ መዓልቲ ናጽነት ከመይ መጺኣ እንታይ ሰጊርናን ክንደይ ክፊልናን ኣብ ሕሉፍ ተመሊስካ ኣብ ክንዲ ምትንታን ንታሪኽ ገዲፍና፡ ነዛ ብመወዳድርቲ ዘይብሉ ጽንዓትን ጅግንነትን መስዋእትን ዝመጸት ናጽነት ብከመይ ንረብሓ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ንምግልጋል ትበቅዕ ዝብል ሕቶ ክንምልስ ይግባእ።
ምኽንያቱ ህዝብና ኣብዚ እዋን‘ዚ ኣብ ክጻወሮ ዘይክእል ደረጃ ሕሰም ወዲቑ ህጹጽ መድሕን ዘማዕድወሉ እዋን ኣብ ርእሲ ምዃኑ ናይ ምድሓኑ ቀዳመይቲ መድሃኒት ስለ ዝዀነት ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ፖለቲካዊ ፍልልያቶም ንድሕሪ ምልጋስ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ኣወንዚፎም ኩሉ ዓቕሞም ብሓደ ጸሚዶም ክሰርሑን ዕድመ ጭቈና ንምሕጻር ከቀላጥፉ መሪሕ ግደ ክጻወቱ ኪዳኖም ዝኣትዉላ ጽንብል ናጽነት ክትከውን ይግባእ።
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልስና
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ሰማእታትና
ስዕረትን ዕንወትን ንጨቈንቲ ስርዓታት።
ዓንደጽዮን ግርማይ
ሃገረ ጀርመን 20 05 2017
